สวยสะพรั่ง - beauty in the bloom
หลายคนคงเคยได้ยิน ได้เรียนรู้ ได้ทำความเข้าใจ หรือแม้กระทั่งนำมาทดลองเกี่ยวกับทฤษฎีกาญ่า หรือ Gaia hypothesis ของเจมส์ เลิฟล็อค นักวิทยาศาสตร์ที่เมื่อช่วงกลางทศวรรษ ๑๙๖๐ นาซ่าขอให้ช่วยจำลองสถานการณ์ของการดำรงอยู่ของสิ่งมีขีวิตบนดาวอังคาร ทำให้เขาต้องสร้างแบบจำลอง Daisyworld model ขึ้นมาอธิบาย
เมื่อวานนี้ ๑๙ มีนาคม ๒๐๒๔ บีบีซีออนไลน์ โดยเคที วัตกินส์ นำเสนอบทความที่น่าสนใจมากๆ ‘California is poised for a wildflower - superbloom - here’s how travellers can catch it’ (อ่านบทความนี้ได้ใน https://www.bbc.com/travel/article/20240318-how-to-see-california-wildflower-superbloom) จริงๆ แล้วเรื่องแบบนี้บ้านเรามีเยอะ เพราะอยู่ในเขตร้อนชื้น อย่างเช่นทุ่งดอกกระเจียวเทพสถิตย์ นางพญาเสือโคร่งภูลมโล ดอกเสี้ยวบานที่บ้านป่าเหมี้ยงแจ้ซ้อน ทุ่งดอกไม้ป่าน้ำตกสร้อยสวรรค์ ทุ่งดอกบัวตองดอยแม่อูคอ หรือดอกไม้แดงประดับผาแถบยะลานราธิวาส แต่ยุโรปกะอเมริกาที่อยู่เขตหนาว ดูจะเป็นอะไรที่แปลกหูแปลกตาน่าสนใจ
มาถึงวันนี้ วันวิษุวัตฤดูร้อน หรือ summer equinox อันมีความหมายว่า ‘กลางคืนกับกลางวันมีความยาวนานเท่ากัน’ ในเขตอบอุ่นของซีกโลกด้านเหนือนับจากวันนี้ไปจะเป็นฤดูใบไม้ผลิ ส่วนซีกโลกด้านใต้จะเป็นฤดูใบไม้ร่วง เป็นวันนี้ที่เคทีเล่าว่าที่แคลิฟอร์เนียที่เป็นดินแดนแห่งทะเลทราย ทำให้ยากมากที่จะพบเห็นดอกไม้ป่าบานสะพรั่ง เคทีเลือกใช้คำว่า superbloom ที่จะเกิดเฉพาะช่วงเดือนกลางมีนาคมไปจนถึงปลายเดือนพฤษภาคม เท่านั้น และไม่ได้เกิดขึ้นทุกปี เพราะแต่ละปีระยะเวลาที่มีความชื้นพอเหมาะพอดีจะไม่เท่ากัน
หลังจากฤดูหนาวที่มีฝนตกชุกกว่าปกติ ทะเลทรายของรัฐแคลิฟอร์เนียเริ่มปะทุขึ้นด้วยดอกไม้ป่าที่บานสะพรั่ง ซึ่งเป็นโทนสีที่เพิ่มความสว่างให้กับภูมิทัศน์ที่มีสีน้ำตาลทรายตามปกติ
ที่นั่นมีดอกเวอร์บีนาทรายสีม่วงสดใส (bright purple sand-verbena) ดอกทานตะวันทะเลทรายสีเหลือง (yellow desert sunflowers) และดอกอีฟนิ่งพริมโรสสีขาวครีม (creamy white dune evening) ที่ปกคลุมทั่วทั้งสวนที่มีระยะทางยาวหลายไมล์
superbloom หรือ poppy apocalypse เกิดขึ้นเมื่อดอกไม้ป่าในฤดูใบไม้ผลิจำนวนมากบานสะพรั่งพร้อมกัน ครอบคลุมพื้นทะเลทรายเป็นระยะทางหลายไมล์ การบานในระดับนี้เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นค่อนข้างน้อย เนื่องจากมีหลายปัจจัยที่ต้องเรียงตามลำดับเพื่อให้ดอกไม้จำนวนมากบานในเวลาเดียวกันในพื้นที่แห้ง เมื่อปีที่แล้วการเกิด superbloom ที่นั่นถือเป็นครั้งแรกในรอบสี่ปี โดยคาดการณ์ว่าปีนี้จะมีฤดูดอกไม้ป่าที่ ‘ดี’ ถึง ‘ดีกว่าค่าเฉลี่ย’
การงอกของเมล็ดดอกไม้ป่าจำเป็นจะต้องมีฝนตกเพียงพอ ตามด้วยอุณหภูมิที่เย็นกว่าในฤดูใบไม้ผลิเพื่อให้พืชสามารถกักเก็บน้ำไว้ได้ พื้นที่หากมีลมหรือแสงแดดมากเกินไปอาจทำให้พวกมันแห้ง และสภาพแวดล้อมสามารถเปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว หากอุณหภูมิสูงขึ้นเร็วเกินไป หนือไต่ระดับสูงขึ้นเป็น ๙๐-๑๐๐F (๓๒-๓๘C) ในช่วงปลายเดือนมีนาคมหรือต้นเดือนเมษายน นั่นอาจทำให้ต้นกล้าจำนวนมากแห้งก่อนที่จะมีโอกาสออกดอก
นักวิทยาศาสตร์ของอุทยานแห่งชาติปรารถนาจะให้ดอกไม้ป่าบานสะพรั่งในปีนี้เทียบเท่ากับปีที่แล้ว ซึ่งนั่นมันทำให้สามารถมองเห็นได้จากอวกาศเลยทีเดียว ปีนี้พวกเขาจึงสร้าง interactive map (ดูได้ใน https://experience.arcgis.com/experience/c88e4ec5824947e7a8428ccd0d3cb77a/?draft=true#data_s=id%3AdataSource_1-18e0ae69529-layer-32%3A67) แสดงพื้นที่ที่นักท่องเที่ยวสามารถเข้าไปเยี่ยมชมและสูดกลิ่นหอมอบอวนไปทั้งป่าได้สะดวกและไม่ไปสร้างความเสียหายให้กับการสืบลำดับในโอกาสที่ปัจจัยต่างๆ ที่กล่าวมามาอำนวย
กลับมาที่ daisyworld model ของเจมส์ เลิฟล็อค (ดูแอนนิเมชั่นพร้อมคำอธิบายง่ายๆ ได้ใน IB ESS-Daisyworld: A Model for the Gaia hypothesis.YouTube · Dan Dubay1 พ.ย. 2555) อธิบายได้ว่า ในระบบสุริยะมีดาวเคราะห์ดวงหนึ่งมีขนาดและวงโคจรเหมือนกับโลกของเราทุกประการ พื้นผิวของดาวถูกปกคลุมไปด้วยดอกเดซี่หลายหลากสีซึ่งมีทั้งสีเข้มและสีอ่อนไปทั่ว ดอกเดซี่สีเข้มมีหน้าที่ดูดกลืนรังสีจากดวงอาทิตย์ทำให้พื้นผิวดาวมีอุณหภูมิสูงขึ้น ส่วนดอกเดซี่สีอ่อนมีหน้าที่สะท้อนแสงอาทิตย์ทำให้พื้นผิวดาวมีอุณหภูมิต่ำลง สมดุลประชากรของดอกเดซี่ทั้งสองชนิดเป็นกลไกปรับอุณหภูมิพื้นผิวของดาว
เมื่ออดีตกาลดวงอาทิตย์ยังคงมีขนาดเล็กและมีความสว่างน้อย พื้นผิวของดาวเคราะห์มีอุณหภูมิต่ำ
▪ ดอกเดซี่สีเข้มชอบอุณหภูมิต่ำ งอกงามและแพร่พันธุ์ ทำให้อุณหภูมิพื้นผิวของดาวเคราะห์สูงขึ้น
▪ ดอกเดซี่สีอ่อนไม่ชอบอุณหภูมิต่ำ จึงไม่แพร่พันธุ์มากนัก
หลายพันล้านปีต่อมา เมื่อดวงอาทิตย์ขยายตัวและมีความสว่างมาก พื้นผิวของดาวเคราะห์มีอุณหภูมิสูงขึ้น
▪ ดอกเดซี่สีเข้มไม่ชอบอุณหภูมิสูง ไม่สามารถแพร่พันธุ์ต่อไป
▪ ดอกเดซี่สีอ่อนชอบอุณหภูมิสูง งอกงามและแพร่พันธุ์ ทำให้ให้อุณหภูมิพื้นผิวของดาวเคราะห์ต่ำลง
ความสัมพันธ์ระหว่างประชากรของดอกเดซี่แต่ละชนิดกับอุณหภูมิพื้นผิวของดาวทำงานเช่นนี้มีลักษณะคล้ายเทอร์โมสตัท (สวิทส์ควบคุมอุณหภูมิ) ของเครื่องปรับอากาศซึ่งรักษาอุณหภูมิของห้องให้คงที่ จำนวนประชากรของดอกไม้ทั้งสองประเภทเป็นกลไกในการควบคุมอุณหภูมิของดาวเคราะห์
ความสวยสะพรั่ง - superbloom ในแคลิฟอร์เนียช่วงฤดูใบไม้ผลิ ๒๐๒๔ นี้ กินเวลาไม่นานนัก แค่สองเดือนเท่านั้น ทุกอย่างก็จะกลับเข้าสู่วัฐจักรแห่งฤดูกาล อุณหภูมิกับความชื้นจะสอดรับกับทิศทางความแรงกล้าของของแสงอาทิตย์ ก้าวเข้าสู่ฤดูร้อนอันสวยงามของซีกโลกด้านเหนือหลังจากวันครีษมายัน - summer solstice ในวันที่ ๒๑ มิถุนายน โน่น
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น