ภูมิทัศน์ใต้พื้นผิวน้ำแข็งของแอนตาร์กติกาที่ไม่เคยปรากฎมาก่อน
พัฒนา ราชวงศ์ อาศรมภูมิวิทยาศาสตร์
สาขาวิชาภูมิศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร
แปลและเรียบเรียงจาก Mark Poynting and Erwan Rivault (2026) The landscape beneath Antarctica's icy surface revealed in unprecedented detail. BBC Online, Earth. January 16, 2026
แผนที่ใหม่ได้เปิดเผยภูมิประเทศใต้แผ่นน้ำแข็งของทวีปแอนตาร์กติกาด้วยรายละเอียดที่ไม่เคยมีมาก่อน ซึ่งนักวิทยาศาสตร์กล่าวว่าสิ่งนี้อาจช่วยเพิ่มความเข้าใจของเราเกี่ยวกับทวีปสีขาวที่ถูกแช่แข็งได้อย่างมาก
นักวิจัยใช้ข้อมูลดาวเทียมและวิชาการทางด้านฟิสิกส์ของการเคลื่อนตัวของธารน้ำแข็งในแอนตาร์กติกา เพื่อพิจารณาว่าทวีปอาจมีหน้าตาเป็นอย่างไรใต้น้ำแข็ง
พวกเขาพบหลักฐานของเนินเขาและแนวสันเขา ที่ยังไม่เคยถูกค้นพบนับพันแห่ง และกล่าวว่าแผนที่เทือกเขาที่ซ่อนอยู่บางแห่งในทวีปแอนตาร์กติกานั้นชัดเจนกว่าที่เคยเป็นมา
แม้ว่าแผนที่ดังกล่าวอาจมีความไม่แน่นอน แต่นักวิจัยเชื่อว่ารายละเอียดใหม่อาจทำให้กระจ่างได้ว่าแอนตาร์กติกาจะตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างไร และนั่นหมายถึงอะไรที่ทำให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้น
“มันเหมือนกับเมื่อก่อนที่คุณมีกล้องฟิล์มพิกเซลภาพหยาบๆ และตอนนี้ คุณได้ภาพดิจิทัลที่ซูมเข้าอย่างเหมาะสมของสิ่งที่เกิดขึ้นจริง” ดร. เฮเลน อ็อกเคนเดน หัวหน้าทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกรอนอเบลอ-แอลป์ กล่าวกับ BBC News
ต้องขอบคุณดาวเทียมที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์มีความเข้าใจที่ดีเกี่ยวกับพื้นผิวน้ำแข็งของทวีปแอนตาร์กติกา แต่สิ่งที่อยู่ใต้นั้นยังคงเป็นปริศนามากกว่า
ในความเป็นจริง พื้นผิวของดาวเคราะห์บางดวงในระบบสุริยะนั้น พวกเรารู้จักมากกว่า "ส่วนใต้ท้อง" ของทวีปแอนตาร์กติกาซึ่งเป็นภูมิประเทศใต้แผ่นน้ำแข็ง
แต่ขณะนี้นักวิจัยมีสิ่งที่พวกเขาเชื่อว่าเป็นแผนที่ที่มีรายละเอียดครบถ้วนที่สุดเท่าที่เคยมีมา
“ผมตื่นเต้นมากที่ได้ดูสิ่งนั้น และได้เห็นทั่วทั้งทวีปแอนตาร์กติกาในคราวเดียว” ศาสตราจารย์โรเบิร์ต บิงแฮม นักธรณีวิทยาจากมหาวิทยาลัยเอดินบะระ ผู้ร่วมเขียนการศึกษากล่าว “ผมคิดว่ามันน่าทึ่งมาก”
การวัดแบบดั้งเดิมจากพื้นดินหรือทางอากาศได้ใช้เรดาร์เพื่อ "มองเห็น" ใต้น้ำแข็งซึ่งมีความหนาถึง 4.8 กม. ในสถานที่ต่างๆ โดยมักจะอยู่ตามแนวเส้นสำรวจหรือเส้นทางสำรวจแต่ละแห่ง
แต่เส้นทางเหล่านี้อาจอยู่ห่างกันหลายสิบกิโลเมตร ทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องเข้ามาเติมเต็มช่องว่าง
“ถ้าคุณจินตนาการว่าที่ราบสูงสก็อตแลนด์หรือเทือกเขาแอลป์ของยุโรปถูกปกคลุมไปด้วยน้ำแข็ง และวิธีเดียวที่จะเข้าใจรูปร่างของพวกมันได้คือต้องบินห่างกันหลายกิโลเมตรเป็นครั้งคราว ไม่มีทางที่จะได้เห็นภูเขาและหุบเขาแหลมคมเหล่านี้ที่เรารู้ว่าอยู่ที่นั่น” บิงแฮมกล่าว
ดังนั้น นักวิจัยจึงใช้วิธีการใหม่ โดยผสมผสานความรู้เกี่ยวกับพื้นผิวน้ำแข็งจากดาวเทียมเข้ากับความเข้าใจว่าน้ำแข็งเคลื่อนที่จากหลักฟิสิกส์อย่างไร และตรวจสอบกับเส้นทางก่อนหน้านี้
“มันเหมือนกับว่าคุณกำลังพายเรือคายัคในแม่น้ำ และมีหินอยู่ใต้น้ำ บางครั้งก็มีกระแสน้ำวนอยู่บนผิวน้ำ ซึ่งสามารถบอกเราได้เกี่ยวกับหินใต้น้ำได้” อ็อกเคนเดนอธิบาย
“และเห็นได้ชัดว่าน้ำแข็งไหลแตกต่างไปจากน้ำอย่างมาก แต่เมื่อน้ำแข็งไหลผ่านสันเขาหรือเนินเขาในพื้นหิน […] ซึ่งปรากฏอยู่ในภูมิประเทศของพื้นผิว แต่ยังรวมถึงความเร็วด้วย”
แม้ว่าเราจะมีความรู้เกี่ยวกับเทือกเขาที่สำคัญของทวีปแอนตาร์กติกา แต่แนวทางใหม่ของนักวิทยาศาสตร์ได้เผยให้เห็นเนินเขาและแนวสันเขาที่ยังไม่เคยถูกค้นพบนับหมื่นแห่ง รวมถึงรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับภูเขาและหุบเขาบางส่วนที่ถูกฝังอยู่ใต้น้ำแข็ง
“ผมคิดว่ามันน่าสนใจมากจริงๆ ที่ได้ชมทิวทัศน์ใหม่ๆ เหล่านี้และดูว่ามีอะไรอยู่ที่นั่นบ้าง” อ็อกเคนเดนกล่าว
“มันเหมือนกับเมื่อเราเห็นแผนที่ภูมิประเทศบนดาวอังคารเป็นครั้งแรก และแบบว่า 'ว้าว น่าสนใจมาก ดูคล้ายกับสกอตแลนด์นิดหน่อย' หรือ 'ดูเหมือนไม่มีอะไรที่ฉันเคยเห็นมากผมเคยเห็นมาก่อนมา"
การค้นพบที่น่าสนใจประการหนึ่งคือช่องแคบลึกที่มีรอยบากบนพื้นของทวีปแอนตาร์กติกาในพื้นที่ที่เรียกว่า Maud Subglacial Basin
ช่องแคบนี้มีความลึกเฉลี่ย 50 เมตร กว้าง 6 กม. และยาวเกือบ 400 กม. ซึ่งเป็นระยะทางโดยประมาณจากลอนดอนถึงนิวคาสเซิล เป็นในขณะทระยะที่อีกาบินข้ามไปมาได้
เคียงข้างกันของสองแผนที่ - แผนที่เก่าและแผนที่ใหม่ - แสดงระดับความสูงด้านล่างและเหนือระดับน้ำทะเลในพื้นที่ซูมของทวีปแอนตาร์กติกา แผนที่ใหม่เผยให้เห็นรายละเอียดมากขึ้น เช่น ช่องลึกที่มองไม่เห็นบนแผนที่เก่า ช่องจะเป็นสีน้ำเงิน - แสดงระดับความสูงที่ต่ำกว่า - และทอดยาวจากมุมขวาบนไปยังด้านซ้ายล่างของรูปภาพ
Source: Pritchard et al., 2025, Scientific Data (old map); Ockenden et al., 2026, Science (new map)
แผนที่ใหม่ของนักวิจัยไม่น่าจะเป็นแผนที่สุดท้าย ขึ้นอยู่กับสมมติฐานว่าน้ำแข็งไหลอย่างไร ซึ่งมาพร้อมกับความไม่แน่นอนเช่นเดียวกับวิธีอื่นๆ
และยังมีอะไรอีกมากมายที่รอการค้นพบเกี่ยวกับหินและตะกอนที่อยู่ใต้น้ำแข็ง
แต่นักวิจัยคนอื่นๆ เห็นพ้องกันว่าเมื่อรวมกับการสำรวจเพิ่มเติมจากภาคพื้นดิน อากาศ และอวกาศ แผนที่เหล่านี้ถือเป็นก้าวที่มีคุณค่า
“นี่เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีประโยชน์จริงๆ” ดร.ปีเตอร์ เฟรตเวลล์ นักวิทยาศาสตร์อาวุโสจาก British Antarctic Survey ในเคมบริดจ์ ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับการศึกษาใหม่นี้ แต่มีส่วนเกี่ยวข้องอย่างกว้างขวางในการทำแผนที่ครั้งก่อนๆ กล่าว
“มันทำให้เรามีโอกาสเติมเต็มช่องว่างระหว่างการสำรวจเหล่านั้น” เขากล่าวเสริม
นักวิจัยกล่าวว่าความเข้าใจโดยละเอียดมากขึ้นเกี่ยวกับสันเขา เนินเขา ภูเขา และช่องแคบ ทั้งหมดสามารถปรับปรุงแบบจำลองคอมพิวเตอร์ว่าทวีปแอนตาร์กติกาจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไรในอนาคต
นั่นเป็นเพราะว่าท้ายที่สุดแล้ว ธรณีสัณฐานและลักษณะต่างๆ เหล่านี้ กำหนดความเร็วของธารน้ำแข็งที่อยู่เหนือการเคลื่อนที่ และสามารถถอยกลับได้เร็วแค่ไหนในสภาพอากาศที่ร้อนขึ้น
และนั่นเป็นสิ่งสำคัญเนื่องจากความเร็วของการละลายในอนาคตในแอนตาร์กติกาได้รับการพิจารณาอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในสิ่งที่ไม่ทราบที่ใหญ่ที่สุดในวิทยาศาสตร์ภูมิอากาศ
“การศึกษานี้ทำให้เห็นภาพที่ดีขึ้นถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคต และความเร็วของน้ำแข็งในแอนตาร์กติกาที่จะส่งผลให้ระดับน้ำทะเลทั่วโลกสูงขึ้น” เฟรตเวลเห็นด้วย
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น