Geographic Thought

ภูมิศาสตร์ของสิ่งที่นอกเหนือจากมนุษย์

More-than-Human Geographies 2

พัฒนา ราชวงศ์ อาศรมภูมิวิทยาศาสตร์

สาขาวิชาภูมิศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

แปลและเรียบเรียงจาก Tim Cresswell. (2024). Geographic Thought: A Critical Introduction, Second Edition. John Wiley & Sons. 

ในภาควิชาภูมิศาสตร์ส่วนใหญ่ เป็นแผนกวิชาที่หลายคนคุ้นเคยอย่างแน่นอน นักภูมิศาสตร์มนุษย์และนักภูมิศาสตร์ทางกายภาพดูเหมือนจะมีชีวิตที่แยกจากออกจากกัน พวกเขาอาจพบปะกันเพียงเพื่อดื่มกาแฟ พูดคุยเกี่ยวกับสภาพอากาศ เปรียบเทียบโชคชะตาของทีมกีฬา และพูดคุยเกี่ยวกับครอบครัว แต่แนวคิดทางภูมิศาสตร์มักไม่ค่อยเป็นหัวข้อสนทนาระหว่างพวกเขา แม้ว่าจะใช้อาคารร่วมกันและมีสำนักงานอยู่ติดกัน อาจอ่านโปสเตอร์บนผนังซึ่งบรรยายถึงโครงการวิจัยของพวกเขาในขณะที่ไม่ได้ใช้งานอยู่พักหนึ่ง นี่เป็นส่วนหนึ่งในแผนกภูมิศาสตร์ เนื่องมาจากประวัติความเป็นมาของแนวคิดที่ Tim Crosswell เล่าไว้ในหนังสือเล่มนี้ ด้วยนักภูมิศาสตร์มีสายเลือดร่วมกันที่มีสาขาวิชาที่เกิดขึ้นจากการศึกษาโลกที่มีคนอาศัยอยู่ อย่างไรก็ตาม บ่อยครั้งดูเหมือนว่านี่จะเป็นอุบัติเหตุในประวัติศาสตร์ที่ไม่สามารถให้ความรู้สึกถึงความสามัคคีในสาขาวิชาที่มีตั้งแต่สาขามนุษยศาสตร์ไปจนถึงวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ แม้แต่แนวทางปฏิบัติในการวิจัยและการตีพิมพ์ในแต่ละวันก็มีความแตกต่างกันอย่างมาก นักภูมิศาสตร์มนุษย์ประหลาดใจกับนักเขียนจำนวนมากที่ปรากฏเป็นหัวหน้าบทความส่วนใหญ่ในภูมิศาสตร์กายภาพ นักภูมิศาสตร์กายภาพสงสัยถึงความสำคัญที่มอบให้กับการเขียนหนังสือโดยนักภูมิศาสตร์มนุษย์ วารสารทางวิชาการที่สำคัญที่สุดสำหรับภูมิศาสตร์โดยรวมนั้นถูกครอบงำโดยนักภูมิศาสตร์มนุษย์ซึ่งมองว่าเป็นสถานที่อันทรงเกียรติในการให้ข้อมูลที่สำคัญ นักภูมิศาสตร์กายภาพไม่ค่อยตีพิมพ์บทความเหล่านี้ โดยเลือกใช้วารสารสาขาย่อยหรือวารสารธรณีศาสตร์ทั่วไปมากกว่า การประชุมทางภูมิศาสตร์ที่สำคัญๆ ถือเป็นสถานที่พบปะของนักภูมิศาสตร์มนุษย์อย่างล้นหลาม คำว่า "ทฤษฎี" หมายถึงสิ่งที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงสำหรับทั้งสองฝ่ายของสาขาวิชา

ทุกสิ่งในหนังสือเล่มนี้จนถึงการปฏิวัติเชิงปริมาณ (บทที่ 1-5) มีความเกี่ยวข้องกับภูมิศาสตร์มนุษย์และกายภาพเท่าเทียมกัน นักภูมิศาสตร์ยุคแรกซึ่งรวมถึงนักภูมิศาสตร์ชาวกรีกและโรมัน นักภูมิศาสตร์ยุคแรกในโลกมุสลิม และนักภูมิศาสตร์แห่งศตวรรษที่ 19 เช่น Alexander von Humboldt หรือ Peter Kropotkin สามารถเคลื่อนไหวไปมาระหว่างองค์ประกอบของมนุษย์และทางกายภาพของโลกของเราได้โดยไม่จำเป็นต้องแยกความแตกต่างจากองค์ประกอบอื่น ตัวอย่างเช่น Kropotkin ศึกษาธารน้ำแข็งในฟินแลนด์ ฝูงกวางเรนเดียร์ในไซบีเรีย และเกิดความคิดของมนุษย์ในเรื่องการช่วยเหลือซึ่งกันและกัน โดยอาศัยการสังเกตที่เขาได้ทำไว้จากโลกธรรมชาติ นักธรณีสัณฐานวิทยา เช่น William Morris Davis จะกล่าวว่า "ข้อความใดๆ ก็ตามที่มีคุณภาพทางภูมิศาสตร์ ถ้ามันมีความสัมพันธ์ที่สมเหตุสมผลระหว่างองค์ประกอบอนินทรีย์บางชนิดของโลกที่เราอาศัยอยู่ ซึ่งทำหน้าที่เป็นตัวควบคุม และองค์ประกอบบางอย่างของการดำรงอยู่ การเติบโต หรือพฤติกรรม หรือการกระจายตัวของสิ่งมีชีวิตอินทรีย์บนพื้นผิวโลกที่ทำหน้าที่เป็นการตอบสนอง" (Davis, 1906: 71) นักนิยมสภาพแวดล้อมเป็ตัวกำหนด - environmental determinist เช่น Ellsworth Huntington (ลูกศิษย์ของ Davis) และ Ellen Semple ได้กล่าวอ้างอย่างหนักแน่นเกี่ยวกับวิธีที่พวกเขาเชื่อว่าสภาพแวดล้อมทางกายภาพเป็นตัวกำหนดแง่มุมต่างๆ ของชีวิตมนุษย์ นักภูมิศาสตร์ภูมิภาคในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 จะให้เรื่องราวที่เริ่มต้นด้วยชั้นหิน ย้ายไปยังดิน อธิบายสภาพอากาศ และจากนั้นจึงย้ายไปยังปัจจัยมนุษย์ในสิ่งแวดล้อม เมื่อถึงช่วงเวลาของการปฏิวัติเชิงปริมาณใน geography มีการโต้แย้งกันในเรื่องความจำเป็นทางวิทยาศาสตร์โดยทั้งนักภูมิศาสตร์มนุษย์ เช่น Bunge และ Schaefer และนักภูมิศาสตร์กายภาพ เช่น Strahler

นี่ไม่จำเป็นต้องเป็นความตั้งใจ ตัวอย่างเช่น Yi-Fu Tuan ในความพยายามอย่างกล้าหาญในการกำหนดภูมิศาสตร์ในฐานะการศึกษา "โลกในฐานะบ้านของผู้คน" (แนวคิดเก่าเกี่ยวกับอีคิวมีนระดับโลก) ยืนกรานว่าภูมิศาสตร์กายภาพเป็นส่วนสำคัญของเรื่องราวมนุษยนิยมนี้:

No human group can survive unless it makes sense of its environs - its Airs, Waters, and Places, as Hippocrates put it. Physical geographers have built on this basic curiosity and need. They have tried to understand the earth as the physical or natural entity on which humans live. Physical geography can be a pure physical science that scarcely mentions people and their works (...). Yet, for all its rightful claim to being a physical science, it remains a science tied, at a fundamental level, to the human scale (...). Thus, whereas physical geographers may study the earth as a whole or its parts, the parts they study rarely, if ever, reach the microscale of, say, the molecular structure of minerals or the turbulences of air over leaves of different shape. Physical geographers examine the surface and the upper crust of the earth but almost never its core, which is too remote from ordinary human interest. They study land-forms, climates, and biological organisms of the last two million years, but rarely those of more distant geological times. They restrict themselves to the Quaternary period, with special emphasis on the Holocene (...), because it is then that the earth has become the home of the human species. "ไม่มีกลุ่มมนุษย์ใดสามารถอยู่รอดได้ หากไม่สามารถทำความเข้าใจสภาพแวดล้อมของตนเอง - ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอากาศ ผืนน้ำ และ สถานที่ ดังที่ Hippocrates เคยกล่าวไว้ นักภูมิศาสตร์กายภาพได้ต่อยอดจากความอยากรู้อยากเห็นและความจำเป็นพื้นฐานนี้ พวกเขาพยายามที่จะทำความเข้าใจโลกในฐานะ 'องค์ประกอบทางกายภาพหรือธรรมชาติ' ที่มนุษย์อาศัยอยู่ ภูมิศาสตร์กายภาพอาจเป็นวิทยาศาสตร์บริสุทธิ์ที่แทบจะไม่เอ่ยถึงมนุษย์หรือผลงานของมนุษย์เลยก็ได้ (...) ทว่า แม้จะมีการกล่าวอ้างอย่างถูกต้องว่าเป็นวิทยาศาสตร์กายภาพ แต่มันก็ยังคงเป็นวิทยาศาสตร์ที่ยึดโยงอยู่กับของมนุษย์ระดับขนาดของมนุษย์ในระดับพื้นฐานเสมอ (...)

ดังนั้น ในขณะที่นักภูมิศาสตร์กายภาพอาจศึกษาโลกทั้งใบหรือเพียงบางส่วน แต่ส่วนที่พวกเขาศึกษานั้นแทบจะไม่เคย (หรือน้อยมาก) ที่จะลงลึกไปถึงระดับจุลภาค เช่น โครงสร้างโมเลกุลของแร่ธาตุ หรือความปั่นป่วนของกระแสอากาศเหนือใบไม้ที่มีรูปทรงต่างกัน นักภูมิศาสตร์กายภาพสำรวจพื้นผิวและเปลือกโลกชั้นบน แต่แทบจะไม่เคยศึกษาไปถึงแกนกลางโลกเลย เพราะมันอยู่ไกลเกินกว่าความสนใจปกติของมนุษย์ พวกเขาศึกษารูปแบบสัณฐานของดิน ภูมิอากาศ และสิ่งมีชีวิตทางชีวภาพในช่วง 2 ล้านปีที่ผ่านมา แต่แทบไม่ศึกษาช่วงเวลาทางธรณีวิทยาที่ห่างไกลไปกว่านั้น พวกเขาจำกัดขอบเขตไว้ที่ยุคควอเทอร์นารี โดยเน้นเป็นพิเศษไปที่ยุคโฮโลซีน (...) เพราะนั่นคือช่วงเวลาที่โลกได้กลายมาเป็น 'บ้าน' ของมวลมนุษยชาตินั่นเอง" (Tuan 1991: 99-100)

หัวใจสำคัญของเรื่องราวมนุษยนิยม (humanism) ของ Tuan เกี่ยวกับแก่นทางภูมิศาสตร์ คือ ความสนใจในวิธีที่มนุษย์และโลกมีปฏิสัมพันธ์กัน - วิธีที่โลกกลายเป็นบ้าน บทบาทของ "ธรรมชาติ" ในองค์ประกอบของสถานที่ก็เป็นศูนย์กลางของทฤษฎีสถานที่ของ Robert Sack เช่นกัน เขายืนยันมานานแล้วว่าแนวคิดที่เป็นหัวใจสำคัญของภูมิศาสตร์ คือ สถานที่ ซึ่งมักถูกลดทอนลงเป็นเพียงผลพลอยได้จากสาขาใดสาขาหนึ่งหรือความคิดอื่นจากนอกสาขาวิชาภูมิศาสตร์ Sack เขียนถึงแนวคิดเรื่องสถานที่ ว่าเป็นการมาบรรจบกันของสามอาณาจักร คือ อาณาจักรแห่งความหมาย สังคม และธรรมชาติ เขาให้เหตุผลว่าสถานที่กำลังสานสามสิ่งนี้เข้าด้วยกันในลักษณะเฉพาะอย่างต่อเนื่อง ข้อโต้แเหตุผลที่ยืนยันของเขาคือการสังเกตว่าทฤษฎีร่วมสมัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งทฤษฎีสังคมที่รุนแรง (radical social theory) มีแนวโน้มที่จะมีขอบเขตทางสังคมเหนืออีกสองทฤษฎีที่เหลือ:

Indeed, privileging the social in modern geography, and especially in the reductionist sense that "everything is socially constructed," does as much disservice to geographical analysis as a whole as has privileging the natural in the days of environmental determinism, or concentrating only on the mental or intellectual in some areas of humanistic geography. While one or other may be more important for a particular situation at a particular time, none is determinate of the geographical. อันที่จริง การให้ความสำคัญกับ 'มิติทางสังคม' มากเกินไปในวิชาภูมิศาสตร์สมัยใหม่ โดยเฉพาะในแง่ของการลดทอนคุณค่าว่า 'ทุกสรรพสิ่งล้วนถูกสร้างขึ้นโดยสังคม' (socially constructed) นั้น ถือเป็นการสร้างผลเสียต่อการวิเคราะห์ทางภูมิศาสตร์ในภาพรวม ไม่ต่างจากการเคยให้ความสำคัญกับ 'มิติทางธรรมชาติ' มากเกินไปในยุคของแนวคิดที่ว่าสิ่งแวดล้อมเป็นตัวกำหนด (environmental determinism) หรือการหมกมุ่นอยู่เพียงแค่เรื่องของ 'จิตใจหรือสติปัญญา' ในบางสาขาของภูมิศาสตร์มนุษยนิยม แม้ว่าปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งอาจมีความสำคัญมากกว่าในสถานการณ์หรือช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่ง แต่ก็ไม่มีปัจจัยใด (ไม่ว่าจะเป็นสังคม ธรรมชาติ หรือจิตใจ) ที่เป็นตัวกำหนดความเป็นไปทางภูมิศาสตร์แต่เพียงผู้เดียว (Sack 1997: 2)

คำยืนยันของเขาคือแนวทางทางภูมิศาสตร์ที่เหมาะสมในการวางตำแหน่งยืนกรานถึงการผสมผสานของทั้งสามอาณาจักรเหล่านี้ เพื่อให้สถานที่นั้นกลับมาอีกครั้งเป็นการสังเคราะห์ของโลกทางธรรมชาติ สังคม และวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ของภูมิศาสตร์เป็นวิชาที่นำสิ่งเหล่านี้มารวมกันเสมอ ซึ่งจะทำให้เราสามารถเริ่มต้นด้วยสถานที่และสร้างทฤษฎีจากที่นั่นได้

นักภูมิศาสตร์ที่ศรัทธาลัทธิมาร์กซิสต์เริ่มต้นจากสถานที่ที่คล้ายกันมากกับแนวคิดของ Tuan ผู้คนต้องเผชิญกับธรรมชาติแรก (first nature - the wild) และต้องเปลี่ยนแปลงมันด้วยแรงงานเพื่อที่จะมีชีวิตอยู่ นี่คือจุดเริ่มต้นของการพัฒนากำลังการผลิตและความสัมพันธ์ทางการผลิต Milton Santos นักภูมิศาสตร์ชาวบราซิล มีจุดเริ่มต้นที่คล้ายกันสำหรับแนวคิดเกี่ยวกับพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ของเขา

Geographic space is nature modified by man through labor. The idea of a natural nature, in which man either does not exist or is not central, cedes its place to the idea of a permanent construction of artificial, social nature, synonymous with human space. พื้นที่ทางภูมิศาสตร์ (geographic space) คือธรรมชาติที่ถูกปรับเปลี่ยนโดยมนุษย์ผ่านการลงแรงทำงาน แนวคิดเรื่อง 'ธรรมชาติที่เป็นธรรมชาติแท้ๆ' (natural nature) ซึ่งมนุษย์ไม่ได้ดำรงอยู่หรือไม่ได้เป็นศูนย์กลางนั้น ได้ถูกแทนที่ด้วยแนวคิดเรื่อง 'การสร้างสรรค์ธรรมชาติเทียมหรือธรรมชาติทางสังคมอย่างถาวร' ซึ่งมีความหมายเดียวกับ 'พื้นที่ของมนุษย์' (human space) (Santos 2021: 88)

ในแต่ละกรณี คำจำกัดความของการสอบถามทางภูมิศาสตร์จะขึ้นอยู่กับความเป็นทวินิยมของธรรมชาติ" ในด้านหนึ่งและ "ผู้คน" ในอีกด้านหนึ่ง สาระสำคัญของภูมิศาสตร์เกิดขึ้นเมื่อคนหนึ่ง (มนุษย์) เปลี่ยนแปลงอีกคนหนึ่ง (ธรรมชาติ)

ภายในสาขาย่อยต่างๆ ของภูมิศาสตร์มนุษย์ มีความพยายามอย่างกระตือรือร้นในการเชื่อมโยงโลกของมนุษย์กับโลกทางกายภาพ (ธรรมชาติ) ขณะนี้มีงานสำคัญเกี่ยวกับบทบาทของธรรมชาติในเมืองเป็นต้น บ่อยครั้งสิ่งนี้ถูกวางไว้ภายในภูมิศาสตร์วัฒนธรรมกว้างๆ หรือกรอบเศรษฐกิจการเมือง แหล่งที่มาของแรงบันดาลใจประการหนึ่ง คือ ประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อม William Cronon (เป็นทั้งนักประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อมและนักภูมิศาสตร์) พิจารณาถึงบทบาทของธรรมชาติในการผลิตเมืองชิคาโกในหนังสือสำคัญของเขาที่ชื่อ Nature's Metropolis ซึ่งบอกเล่าเรื่องราวเล็กๆ น้อยๆ ของธรรมชาติ (ไม้ ข้าวโพด ฯลฯ) ขณะที่ธรรมชาติถูกแปรสภาพเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ในเมือง ขณะเดียวกันก็เปลี่ยนแปลงมหานครชิคาโกที่กำลังเติบโต (Cronon 1991) นักภูมิศาสตร์จำนวนหนึ่งที่โผล่ออกมาจากประเพณีเศรษฐกิจการเมืองแนวมาร์กซิสต์ได้มุ่งเน้นไปที่การเมืองของน้ำในสภาพแวดล้อมในเมือง (Swyngedouw 1999; Kaika 2005; Loftus and Lumsden 2008) Matthew Gandy ทำเพื่อนิวยอร์กเหมือนกับที่ Cronon ทำเพื่อชิคาโกด้วยการเขียนเรื่องราวเกี่ยวกับบทบาทของธรรมชาติในเมือง แทนที่จะติดตามธรรมชาติเล็กๆ น้อยๆ ในเมือง Gandy แสดงให้เห็นว่าธรรมชาติในเมืองใหญ่เกิดขึ้นได้อย่างไรทั้งผ่านพื้นที่ต่างๆ ของเมือง (สวนสาธารณะ ระบบน้ำ ฯลฯ) และผ่านความสัมพันธ์กับโลกภายนอกที่เชื่อมต่อกันผ่านโครงสร้างพื้นฐานที่เชื่อมโยงเมืองกับวัตถุดิบที่ทำให้เกิดเมืองนี้ ทั้งหมดนี้ถูกล้อมกรอบด้วยการหมุนเวียนของทุนและการพัฒนาแนวคิด (แม้กระทั่งอุดมการณ์) เกี่ยวกับธรรมชาติและบทบาทของธรรมชาติในชีวิตในเมือง (Gandy 2002)

อย่างไรก็ตาม โดยส่วนใหญ่แล้ว นักภูมิศาสตร์มนุษย์ซึ่งระวังการถูกมองว่าเป็นผู้นิยมแนวคิดว่าสภาพแวดล้อมเป็นตัวกำหนด ได้ให้ความสำคัญกับโลกธรรมชาติเหนือโลกทางสังคม (มนุษย์) ธรรมชาติได้รับการกล่าวขานโดยส่วนใหญ่ว่า "ถูกสร้างทางสังคม" (Smith 1991; Castree 2005) วิธีที่โดดเด่นที่สุดวิธีหนึ่งที่แนวทางเชิงสัมพันธ์กับภูมิศาสตร์ล่าสุดมีส่วนช่วยในการถกเถียงทางทฤษฎีที่มีมายาวนานในสาขาวิชานี้ ก็คือแนวทางของพวกเขาต่อทวิลักษณ์นิยมที่คุ้นเคยของธรรมชาติและวัฒนธรรม เมื่อหันไปใช้วิธีคิดเชิงสัมพันธ์ นักภูมิศาสตร์มนุษย์เริ่มกลับคืนสู่โลกทางกายภาพและธรรมชาติในลักษณะที่พยายามก้าวข้ามความเป็นทวิลักษณ์นิยมทางธรรมชาติ/วัฒนธรรม ในเวลาเดียวกันพวกเขาพยายามที่จะหลีกเลี่ยงจุดจบของการคิดเกี่ยวกับธรรมชาติว่าเป็น "ของจริง" หรือ "สร้างขึ้น" ในบทนี้จะได้พิจารณาถึงความพยายามบางอย่างที่เกิดขึ้นเพื่อฟื้นฟูอาณาจักรแห่งธรรมชาติและวัฒนธรรมในสาขาวิชาภูมิศาสตร์ อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านั้น จะเป็นประโยชน์ที่จะอธิบายแนวทางปรัชญาทั่วไปของลัทธิหลังมนุษยนิยม (post-humanism) ซึ่งภูมิศาสตร์ที่มีอะไรเหนือกว่ามนุษย์ (more-than-human geography) เหล่านี้ประกอบขึ้นเป็นส่วนหนึ่ง ดังที่เราเห็นในบทที่ 4 ลัทธิหลังมนุษยนิยมเกิดขึ้นจากการวิพากษ์วิจารณ์การมีศูนย์กลางของมนุษย์ในลัทธิมนุษยนิยม ในขณะที่มนุษยนิยมวางตำแหน่งมนุษย์ให้เป็นศูนย์กลางของโลกที่มีประสบการณ์ และเน้นย้ำถึงความสำคัญของคุณลักษณะที่ดูเหมือนมนุษย์ในด้านเหตุผลและจินตนาการ นับตั้งแต่ประมาณปี 2000 นักมนุษยนิยมได้เปิดเผยว่าสิทธิ์เสรีเกิดขึ้นได้อย่างไรผ่านความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสายพันธุ์อื่นๆ และสิ่งต่างๆ ที่เหตุผลและจินตนาการเป็นเพียงสองในคุณลักษณะต่างๆ มากมายที่นำไปสู่ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันในโลกที่เชื่อมโยงถึงกัน ลัทธิหลังมนุษยนิยมจึงรวมเอาสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์เป็นประเด็นที่ถูกต้องตามกฎของการซักถามทางสังคม โดยมีความสามารถในการ (ที่เกี่ยวข้องกับผู้อื่น) ในการสร้างสิทธิ์เสรีในโลก (Braun 2004; Castree and Nash 2006) แนวคิดหลังมนุษยนิยมไม่ได้เป็นเพียงการยกระดับขอบเขตของสิทธิ์เสรีระหว่างบุคคลที่เป็นมนุษย์กับสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์เท่านั้น แต่ยังเกี่ยวกับการตระหนักว่าป้ายชื่อมนุษยนิยมปิดบังความแตกต่างที่กำหนดให้กับมนุษย์เหล่านั้นที่ถูกระบุว่าใกล้ชิดกับธรรมชาติหรือน้อยกว่ามนุษย์ โดยเฉพาะผู้หญิงและคนผิวดำและคนผิวสีน้ำตาล ดังที่ Castree and Nash กล่าวไว้ว่า:

There is a considerable body of work within feminist and other critical traditions that addressed the ways the category of humanity as separate from and in control over nature has historically also involved hierarchical models of difference amongst humans (...). Humanism's history is a history of race and sex being used to define some humans as more human through their distance from nature than others... มีผลงานวิชาการจำนวนมากในแนวทางเฟมินิสต์และกระแสวิพากษ์อื่นๆ ที่ชี้ให้เห็นว่า การจัดประเภทให้ 'ความเป็นมนุษย์' แยกขาดจากธรรมชาติและมีอำนาจเหนือธรรมชาตินั้น ในทางประวัติศาสตร์แล้วมันยังสัมพันธ์กับการสร้าง 'แบบจำลองลำดับชั้นแห่งความแตกต่าง' (hierarchical models of difference) ในหมู่มนุษย์ด้วยกันเอง (...) ประวัติศาสตร์ของลัทธิมนุษยนิยม (Humanism) แท้จริงแล้วคือประวัติศาสตร์ของ 'เชื้อชาติ' และ 'เพศ' ที่ถูกนำมาใช้เพื่อนิยามว่ามนุษย์บางกลุ่ม 'มีความเป็นมนุษย์มากกว่า' กลุ่มอื่น โดยวัดจากระยะห่างที่คนเหล่านั้นมีต่อธรรมชาติ(Castree and Nash, 2006: 501).

แนวความคิดหลังมนุษยนิยมจึงถามคำถามเก่าๆ แต่ถามคำถามในรูปแบบใหม่ นักคิดหลังมนุษย์นิยมก็เป็นเช่นเดียวกับนักมานุษยวิทยา ที่ต้องการทราบว่าอะไรทำให้มนุษย์เป็นมนุษย์ แต่ยังไม่ใช่แค่นั้น อย่างที่ Bruce Braun กล่าวถึงว่า

How are boundaries between humans and animals, bodies and machines drawn? How are human bodies produced and transformed? What does it mean to admit non-humans into our understanding of humanity and society? And what are the consequences of doing so for ethics and politics? เส้นแบ่งระหว่างมนุษย์กับสัตว์ หรือระหว่างร่างกายกับเครื่องจักร ถูกขีดขึ้นมาอย่างไร? ร่างกายของมนุษย์ถูกผลิตสร้างและเปลี่ยนแปลงไปได้อย่างไรบ้าง? การยอมรับ 'สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์' (non-humans) เข้ามาในความเข้าใจเรื่องความเป็นมนุษย์และสังคมนั้นมีความหมายว่าอย่างไร? และการทำเช่นนั้นจะส่งผลกระทบอย่างไรต่อจริยธรรมและการเมือง? (Braun 2004: 269)

Braun พิจารณาความเชื่อมโยงระหว่างความแตกต่างภายในของมนุษย์เป็นหมวดหมู่ของมนุษย์ไม่มากก็น้อย แต่ยังรวมถึงความเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับสัตว์ที่อยู่รอบตัวเราด้วย โดยเสนอว่า แทนที่จะคิดถึงเรื่องมนุษยนิยมแบบคลาสสิก เรากลับคิดว่าร่างกายของเราซึมผ่านได้และเชื่อมโยงกัน

Here in the United States, evening news broadcasts mess up the category further: "barely human' others (Iraqis, Rwandans, Muslims), and 'almost human companions (monkeys, dogs and cats), are discussed alongside accounts of inter-species' exchange (bird flu, SARS) in which the boundaries of the human are suddenly porous and mobile. Conversely, the ascendance of rights discourse has produced a demand to 'fix' the body, to give the human determinate form and content, confronting the continuous differentiation of bodies with an earnest desire for reassembly, consistency, and universality. ที่นี่ในสหรัฐอเมริกา ข่าวภาคค่ำยิ่งทำให้การจัดประเภท [ความเป็นมนุษย์] สับสนปนเปกันไปใหญ่: มีการพูดถึงคนกลุ่มอื่นที่ถูกมองว่า 'แทบจะไม่มีความเป็นมนุษย์' เช่น ชาวอิรัก ชาวรวันดา ชาวมุสลิม และพูดถึงสัตว์เลี้ยงที่เป็น 'เพื่อนผู้เกือบจะเป็นมนุษย์' (almost human companions) เช่น ลิง สุนัข และแมว ควบคู่ไปกับรายงานเรื่องการติดต่อข้ามสายพันธุ์ เช่น ไข้หวัดนก ซาร์ส ซึ่งทำให้เส้นแบ่งของความเป็นมนุษย์นั้นจู่ๆ ก็ดูเปราะบางและเปลี่ยนแปลงได้ง่าย ในทางกลับกัน การรุ่งเรืองของ 'วาทกรรมเรื่องสิทธิ' (rights discourse) ได้สร้างความต้องการที่จะ 'ตรึง' ร่างกายให้คงที่ เพื่อกำหนดให้ความเป็นมนุษย์มีรูปแบบและเนื้อหาที่ชัดเจนแน่นอน เป็นการเผชิญหน้ากับความแตกต่างที่หลากหลายของร่างกายด้วยความปรารถนาอันแรงกล้าที่จะรวบรวม (reassembly) สร้างความสอดคล้อง และสร้างความเป็นสากลให้แก่ความเป็นมนุษย์อีกครั้ง (Braun 2004: 269)

แนวคิดของพวกลัทธิหลังมนุษยนิยมตระหนักดีว่าในอดีตมนุษย์บางคนได้รับการพิจารณาให้เป็นมนุษย์โดยสมบูรณ์มากกว่าคนอื่นๆ และมนุษย์ดำรงอยู่โดยสัมพันธ์กับสัตว์และสิ่งของอื่นๆ อยู่เสมอ นอกจากนี้ยังรับทราบว่าร่างกายมนุษย์มีความแตกต่างจากภายใน ตัวอย่างเช่น เรารู้ว่าสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ภายในร่างกายของเรามีจำนวนมากกว่าเซลล์ของร่างกายมนุษย์ประมาณ 10 ต่อ 1 จุลินทรีย์มากกว่า 10,000 สายพันธุ์ครอบครองร่างกายของเราในฐานะระบบนิเวศ และเราจะไม่สามารถอยู่ได้หากไม่มีสิ่งเหล่านั้น นอกจากนี้ร่างกายของเรายังเต็มไปด้วยสารเคมี รวมถึงพลูโตเนียมจากการทดสอบนิวเคลียร์ และไมโครพลาสติกที่พบในรกของมารดาที่มีทารกในครรภ์ ร่างกายของเรามีเทคโนโลยีต่างๆ เพิ่มมากขึ้น เช่น แผ่นโลหะ เลนส์เทียม เครื่องกระตุ้นหัวใจ และอื่นๆ ร่างกายของเราก็เป็นเอนทิตีเชิงสัมพันธ์ที่รวมเอาสิ่งที่คิดตามอัตภาพว่าเป็นองค์ประกอบของมนุษย์และที่ไม่ใช่มนุษย์เข้าด้วยกัน นักภูมิศาสตร์ได้ระดมความคิดของมนุษย์ที่อยู่หลังมนุษย์เพื่อสร้างภูมิศาสตร์ที่ "นอกเหนือจากมนุษย์ - more-than-human"... แทนที่ความโอหังของพวกมนุษยนิยม เพื่อให้ยอมรับผู้อื่นให้เข้าสู่แคลคูลัสของโลก (Braun 2004: 273) ในส่วนที่เหลือของบทนี้ เราจะสำรวจภูมิศาสตร์ "นอกเหนือจากมนุษย์" ใน 3 รูปแบบ ได้แก่ ภูมิศาสตร์เกี่ยวกับสัตว์ (animal geography) ทฤษฎีเครือข่ายของผู้มีบทบาท (actor network theory) และภูมิศาสตร์ลูกผสม (hybrid geography)

ภูมิศาสตร์เกี่ยวกับสัตว์ - animal geographies

ชีวภูมิศาสตร์เป็นสาขาย่อยของภูมิศาสตร์ที่มักได้รับการยอมรับว่าเป็นส่วนหนึ่งของภูมิศาสตร์กายภาพ มุ่งเน้นการศึกษาไปที่สิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์ซึ่งอาศัยอยู่ในชีวมณฑลและแสดงถึงจุดตัดของภูมิศาสตร์และชีววิทยาในฐานะสาขาวิชา เป็นสถานที่แห่งหนึ่งที่มนุษย์และอาณาจักรทางกายภาพมีแนวโน้มที่จะถูกสร้างเป็นทฤษฎีร่วมกัน อย่างไรก็ตาม ในช่วงทศวรรษ 1990 มี "ภูมิศาสตร์เกี่ยวกับสัตว์" สาขาที่แตกต่างกันเล็กน้อยเกิดขึ้น โดยเป็นการรวบรวมนักภูมิศาสตร์หลากหลายกลุ่มจากทั่วทุกสาขาของภูมิศาสตร์วัฒนธรรม/ชีวภูมิศาสตร์

สัตว์อาจเป็นส่วนที่ใกล้เคียงกับมนุษย์มากที่สุดของสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ เรายอมรับว่าพวกเขาเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความรู้สึกร่วมโลกร่วมกับเรา เรามอบพวกเขาให้มีลักษณะเหมือนมนุษย์ในภาพยนตร์และการ์ตูนตั้งแต่โดนัลด์ ดั๊ก ไปจนถึงมาดากัสการ์ เราอาศัยอยู่กับพวกเขาในฐานะสัตว์เลี้ยงและไปเยี่ยมพวกเขาในสวนสัตว์ ขณะเดียวกัน เราทดลองกับพวกมัน เพราะพวกเขาเป็นเหมือนเรา แต่ไม่ใช่พวกเรา ทำฟาร์มพวกมัน ฆ่าและกินพวกเขาในระดับอุตสาหกรรม พวกเขาเป็นหนึ่งใน "ธรรมชาติ" ส่วนแรกๆ ที่จะรวมไว้ในความเข้าใจที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับสังคม เนื่องจากมันไม่ได้ยืดเยื้อเกินไปที่จะคิดถึงอัตวิสัยของสัตว์ Braun ดึงข้อมูลเชิงลึกของนักปรัชญา Jacques Derrida เพื่อพิจารณาธรรมชาติโดยพลการของการแบ่งแยกระหว่างมนุษย์และสัตว์ (Braun 2004)

It is less a matter of asking whether one has the right to refuse the animal such and such a power - ...than of asking whether what calls itself human has the right to rigorously attribute to man, which means therefore to attribute to himself, what he refuses the animal, and whether he can ever possess the pure, rigor-ous, indivisible concept, as such, of that attribution. มันไม่ใช่เรื่องของการถามว่า เรามีสิทธิ์ที่จะปฏิเสธไม่ให้สัตว์มีศักยภาพอย่างนั้นอย่างนี้หรือไม่... แต่เป็นเรื่องของการถามว่า สิ่งที่เรียกตัวเองว่า 'มนุษย์' นั้น มีสิทธิ์ชอบธรรมหรือไม่ที่จะทึกทักเอาคุณสมบัติบางอย่างมาเป็นของมนุษย์แต่เพียงผู้เดียว ซึ่งหมายถึงการทึกทักเอาเข้าตัวเอง โดยปฏิเสธไม่ให้สัตว์มีสิ่งเหล่านั้น และถามว่ามนุษย์จะสามารถครอบครอง 'นิยาม' ของคุณสมบัติดังกล่าวได้อย่างบริสุทธิ์ เคร่งครัด และแบ่งแยกไม่ได้จริงๆ หรือไม่ (Derrida 2003: 138 quoted in Braun 2004)

Derrida ตั้งคำถามโดยใช้คุณลักษณะของสติปัญญาของมนุษย์เป็นเส้นแบ่งระหว่างมนุษย์และสัตว์ โดยเสนอแนะความเป็นไปได้ที่สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์จะมีรูปแบบสติปัญญาเป็นของตัวเอง และเราควรให้ความสำคัญกับสติปัญญาตามลำดับความสำคัญที่เราให้ไว้เมื่อสร้างลำดับชั้นของเราหรือไม่

ข้อมูลเชิงลึกเช่นนี้ทำให้นักภูมิศาสตร์สำรวจความเชื่อมโยงระหว่างภูมิศาสตร์มนุษย์และโลกของสัตว์ต่างๆ เพื่อแยกแยะและก่อปัญหาในความเป็นทวินิยมระหว่างวัฒนธรรม/ธรรมชาติ นักปรัชญาภูมิศาสตร์เหล่านี้ได้รับแรงบันดาลใจจากคำถามเชิงปรัชญา เช่น คำถามที่ถามโดย Derrida รวมถึงงานในแนวหลังโครงสร้างนิยม ภูมิศาสตร์วัฒนธรรม และจริยธรรมสิ่งแวดล้อม และภายในการเคลื่อนไหวทางการเมืองที่เรียกร้องให้มีการปฏิบัติต่อสัตว์อย่างมีมนุษยธรรม ก่อนหน้านี้มีงานบางอย่างเกี่ยวกับเรื่องนี้ สิ่งที่น่าสังเกตมากที่สุด คือ หนังสือ Dominance and Affection: The Making of Pets ของ Tuan ซึ่งสำรวจว่ามนุษย์แสดงพฤติกรรมเชิงลบในการครอบงำและพฤติกรรมเชิงบวกในเรื่องความรักในทัศนคติต่อสัตว์ (สัตว์เลี้ยง) และธรรมชาติโดยทั่วไปอย่างไร (เช่น ตัดแต่งพุ่มไม้ในสวนที่เป็นทางการ เป็นต้น) (Tuan 1984)

นักภูมิศาสตร์วัฒนธรรมสำรวจการแบ่งแยกระหว่างมนุษย์และสัตว์ ด้วยวิธีที่เปลี่ยนแปลง ซึ่งความคิดเกี่ยวกับสัตว์ได้เปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา และวิธีการที่ใช้ในการกำหนดทั้งส่วนหนึ่งของเรา (ธรรมชาติของสัตว์) และมนุษย์ผู้อื่น ภูมิศาสตร์สาขานี้ให้ความสำคัญกับภาพตัวแทนของสัตว์และความเป็นสัตว์ รวมถึงความสัมพันธ์ของสิ่งเหล่านี้ที่มีต่ออัตลักษณ์ในฐานะมนุษย์ของเรา (Anderson 1995, 1997) แม้ว่างานในยุคแรกๆ มักจะมุ่งเน้นไปที่การแสดงของมนุษย์ในสัตว์ แต่งานต่อมาก็หันไปพึ่งองค์กรของสัตว์เอง และวิธีที่สัตว์ส่งผลต่อชีวิตมนุษย์ในสภาพแวดล้อมต่างๆ ในขณะที่งานในช่วงแรกมองว่าสัตว์มีลักษณะเหมือนมนุษย์ในด้านความสามารถในการแสดงออกถึงความเป็นตัวตน งานต่อมาได้ตัดสินใจว่าอัตวิสัยและความตั้งใจไม่ใช่สิ่งที่สำคัญที่สุดในการยอมรับสิทธิ์เสรี (Wilbert 1999) มีหนังสือแก้ไขหลายเล่มที่แสดงถึงความสัมพันธ์ครั้งใหม่ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ (Wolch และ Emel 1998; Philo และ Wilbert 2000; Gillespie และ Collard 2015)

เราอาจคิดว่าสถานที่ที่น่าจะหางานที่เกี่ยวข้องกับมนุษย์/สัตว์มากที่สุด คือ ในชนบทซึ่งมีไร่นา ฟาร์มปศุสัตว์ และเขตอนุรักษ์ธรรมชาติ งานที่น่าสนใจที่สุดหลายชิ้นมุ่งเน้นไปที่เมืองในฐานะพื้นที่ที่สัตว์และมนุษย์ใช้ร่วมกัน ตัวอย่างเช่น Kay Anderson มองสวนสัตว์ในแอดิเลด ออสเตรเลีย เป็นสถานที่ที่มนุษย์จารึกความเชื่อหลายประการเกี่ยวกับสัตว์ที่อาศัยอยู่ในสวนสัตว์ เพื่อสร้างอัตลักษณ์ประจำชาติของออสเตรเลียให้เป็นพื้นที่อาณานิคมที่ชนพื้นเมืองถูกกีดกันหรือกดขี่ (Anderson 1995) วิธีปฏิบัติต่อสัตว์อีกวิธีหนึ่ง คือ แนวทางที่ Chris Philo นำมาใช้ในการตรวจสอบตลาดและโรงฆ่าสัตว์ในลอนดอนและชิคาโกในศตวรรษที่ 19 เขาถือว่าความเป็นไปได้ของสัตว์เป็นกลุ่มทางสังคมประเภทหนึ่งซึ่งบางครั้งก็ละเมิดขอบเขตของพฤติกรรมที่ยอมรับได้ในเมือง:

It seems to me that.... many animals (domesticated and wild) are on occasion transgressive of the socio-spatial order which is created and policed around them by human beings, becoming "matter out of place" in the process; and it is in this respect that animals often squeeze out of the places - or out of the roles that they are supposed to play in certain places - which human beings envisage for them. ในมุมมองของฉัน... สัตว์จำนวนมาก (ทั้งสัตว์เลี้ยงและสัตว์ป่า) มักจะฝ่าฝืนระเบียบทางสังคมและพื้นที่ ซึ่งมนุษย์เป็นผู้สร้างขึ้นและคอยควบคุมจัดการรอบตัวพวกมัน จนทำให้พวกมันกลายเป็น 'สิ่งแปลกปลอมที่อยู่ผิดที่ผิดทาง' ในกระบวนการนั้น และด้วยเหตุนี้เองที่เหล่าสัตว์มักจะแทรกตัวหลุดรอดออกไปจากพื้นที่—หรือหลุดออกจากบทบาทที่พวกมันควรจะเล่นในพื้นที่นั้นๆ—ตามที่มนุษย์คาดหวังหรือจินตนาการให้พวกมันเป็น (Philo 1995: 656)

งานเขียนของ Philos มุ่งเน้นไปที่การดำรงอยู่ของปศุสัตว์ในเขตเมืองจนกระทั่งเมื่อเปรียบเทียบกันเมื่อเร็วๆ นี้ โดยกล่าวถึงการกระทำต่างๆ ที่เกิดขึ้นในอังกฤษในศตวรรษที่ 19 เพื่อกำจัดตลาดปศุสัตว์ สิ่งอำนวยความสะดวกการรีดนม และโรงฆ่าสัตว์ออกจากสายตาของสาธารณชน Philos แนะนำว่านี่เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการที่กว้างขึ้นที่เกิดขึ้นในเมืองอังกฤษในศตวรรษที่ 19 ซึ่งรวมถึง "การแยกเมืองและชนบทในระยะยาวออกเป็นองค์ประกอบที่โดดเด่นในแนวความคิดที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมและคุณลักษณะเฉพาะของมนุษย์ (เมืองอุตสาหกรรมและอารยธรรม เกษตรกรรมและชนบทป่าเถื่อน)":

My argument is simply that animals as a social group have become inextricably bound up in these stories, much as have certain outsider human groups, and as a result animals have become envisioned in particular ways with particular practical consequences: one of which is that some animals (cats and dogs) have been turned into pets valued as an element of the urban world whereas other animals (cows, sheep, and pigs) have become matter that should be expelled to the rural world. ข้อโต้แย้งของฉันนั้นเรียบง่าย คือ สัตว์ในฐานะกลุ่มทางสังคมกลุ่มหนึ่ง ได้กลายมาเป็นส่วนที่ตัดขาดไม่ได้จาก 'เรื่องเล่า' เหล่านี้ เช่นเดียวกับกลุ่มมนุษย์ชายขอบบางกลุ่ม และผลที่ตามมาก็คือ สัตว์ได้ถูกวาดภาพขึ้นในลักษณะเฉพาะเจาะจง ซึ่งนำไปสู่ผลลัพธ์ในเชิงปฏิบัติที่เฉพาะเจาะจงเช่นกัน: ตัวอย่างหนึ่งคือ สัตว์บางชนิด (เช่น แมวและสุนัข) ถูกเปลี่ยนให้กลายเป็น 'สัตว์เลี้ยง' ที่มีคุณค่าในฐานะองค์ประกอบหนึ่งของโลกสังคมเมือง ในขณะที่สัตว์ชนิดอื่นๆ (เช่น วัว แกะ และหมู) กลับกลายเป็น 'สิ่งแปลกปลอม' ที่ต้องถูกขับไล่ให้ออกไปอยู่ในโลกชนบท (Philo 1995: 666)

Philo สนับสนุนข้อโต้แย้งของเขาโดยอ้างอิงถึงเอกสารทางประวัติศาสตร์จำนวนมากที่เล่าถึงเหตุผลต่างๆ ว่าทำไมผู้สังเกตการณ์ร่วมสมัยในเมืองต่างๆ เช่น ลอนดอนและชิคาโก จึงไม่เห็นด้วยกับการปศุสัตว์ในเมือง แม้ว่าพวกเขาจะเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตในเมืองมานานแล้วก็ตาม นักวิจารณ์กลุ่มหนึ่งคัดค้านเรื่องสุขภาพและความปลอดภัย โดยโต้แย้งว่าวัวจำนวนมากที่เคลื่อนไหวไปตามถนนในเมืองไม่สามารถปะปนกับมนุษย์ได้อย่างปลอดภัย การคัดค้านอีกชุดหนึ่งเป็นเรื่องเกี่ยวกับวัฒนธรรมมากกว่า โดยมุ่งเน้นไปที่การรับรู้ถึงพฤติกรรมที่ผิดศีลธรรมของสัตว์ในมุมมองของผู้หญิงและเด็ก แหล่งแปรรูปสัตว์ในเมือง โดยเฉพาะตลาดค้าเนื้อสัตว์ มีความเกี่ยวข้องกับการผิดศีลธรรมและความเสื่อมโทรมของประชากรมนุษย์ที่อยู่รอบตัวพวกเขา Philo รายงานผู้สังเกตการณ์คนหนึ่งของตลาดสมิธฟิวลด์ ในลอนดอน ซึ่งเป็น J. T. Norris เขียนว่า:

Can you speak as to the morality of the neighbourhood of Smithfield, whether it is as pure as the rest of the city of London? - I am afraid it is not; the language I hear used as I pass, and the frequent visits of a good many concerned in the business of the market to the gin shops, the fighting and the disturbances that occur thereabout, make me say that it exhibits the lowest state of morals to be found anywhere in the metropolis, excepting perhaps St. Giles. พอจะบอกได้ไหมว่าศีลธรรมของผู้คนในย่านสมิธฟิลด์นั้นเป็นอย่างไร มันสะอาดบริสุทธิ์เหมือนกับส่วนอื่นๆ ของกรุงลอนดอนหรือไม่? — ฉันเกรงว่ามันจะไม่เป็นเช่นนั้นเลย; เพราะถ้อยคำที่ฉันได้ยินพ่นออกมาในขณะที่เดินผ่าน รวมถึงการที่ผู้คนที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจในตลาดนั้นแวะเวียนไปยังร้านเหล้าจินอยู่บ่อยครั้ง ตลอดจนการชกต่อยและการจลาจลวุ่นวายที่เกิดขึ้นในแถบนั้น ทำให้ฉันกล้าพูดได้ว่า ที่นั่นแสดงให้เห็นถึงความเสื่อมทรามทางศีลธรรมในระดับที่ต่ำที่สุดเท่าที่จะหาได้ในมหานครแห่งนี้แล้ว เว้นเสียแต่ว่าอาจจะมีเพียงย่านเซนต์ไจลส์ (St. Giles) เท่านั้นที่พอจะเทียบเคียงได้ (Quoted in Philo 1995: 669)

ประเด็นของ Philo ในการเล่าถึงกระบวนการเหล่านี้ คือ การเปิดความเป็นไปได้ของภูมิศาสตร์สัตว์ใหม่ๆ โดยอาศัยการรวมสัตว์ต่างๆ เข้ามาใหม่ในการสร้างทฤษฎีของนักภูมิศาสตร์มนุษย์

กระบวนการกีดกันที่ Philo อธิบายนั้นไม่เคยเสร็จสมบูรณ์ เมืองนี้เป็นพื้นที่ที่มนุษย์มักใช้ร่วมกับสัตว์ต่างๆ อยู่เสมอ ตั้งแต่ไก่ที่คนเลี้ยงไว้ในสวนหลังบ้าน ไปจนถึงสัตว์เลี้ยง และสัตว์ป่าที่พบพื้นที่ในเมืองและนอกเมืองที่อุดมไปด้วยอาหารยังชีพที่มนุษย์ทิ้งไป ตัวอย่างอย่างหลัง ได้แก่ สุนัขจิ้งจอก โคโยตี้ กวาง และคูการ์ (Gullo et al. 1998) ห่างไกลจากการเป็นพื้นที่ของมนุษย์โดยสิ้นเชิง ซึ่งเป็นพื้นที่ทางสังคมมากที่สุด เมืองนี้กลายเป็นพื้นที่ที่สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์หมุนเวียนและอาศัยอยู่อยู่ตลอดเวลา:

... cities are replete with animate, sentient beings with legs, wings, antennae and tails - namely animals. Yet, despite the fact that explaining relations between nature and human society is ostensibly a primary goal for geographical research, animals rarely figure in urban geographical studies. We see them as parts of urban ecosystems, raw materials powering the growth of industrial cities, or symbols of urban popular culture. Mirroring larger trends in human geography, particularly over the last 25 years, urban geography has largely ignored animals as a topic for serious scholarly attention. ...เมืองต่างๆ นั้นเต็มไปด้วยเหล่าสรรพสัตว์ที่มีชีวิต มีความรู้สึกนึกคิด มีทั้งขา ปีก เสาอากาศ และหาง—ซึ่งก็คือเหล่า 'สัตว์' นั่นเอง ทว่า ทั้งที่ความพยายามในการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างธรรมชาติและสังคมมนุษย์ควรจะเป็นเป้าหมายหลักของการศึกษาวิจัยทางภูมิศาสตร์ แต่สัตว์กลับแทบไม่มีบทบาทในการศึกษาภูมิศาสตร์เมืองเลย เรามักมองพวกมันเป็นเพียงส่วนประกอบของระบบนิเวศเมือง เป็นวัตถุดิบที่ขับเคลื่อนการเติบโตของเมืองอุตสาหกรรม หรือเป็นแค่สัญลักษณ์ในวัฒนธรรมร่วมสมัยของชาวเมืองเท่านั้น ภูมิศาสตร์เมืองได้สะท้อนภาพรวมของแนวโน้มในสาขาภูมิศาสตร์มนุษย์ โดยเฉพาะในช่วง 25 ปีที่ผ่านมา นั่นคือการละเลยที่จะให้ความสำคัญกับ 'สัตว์' ในฐานะหัวข้อสำหรับการศึกษาทางวิชาการอย่างจริงจัง (Wolch 2002: 722)

สัตว์ชนิดหนึ่งที่อาศัยอยู่ในและรอบๆ บ้านของมนุษย์ในออสเตรเลีย คือ พอสซัม (ดูภาพที่ 12.1) ในการศึกษาวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนา (ethnographic study) ของ Emma Power เกี่ยวกับเจ้าของบ้านชาวออสเตรเลีย เธอได้แสดงให้เห็นว่าตัวพอสซัมเข้าไปทำลายเส้นแบ่งระหว่างพื้นที่ในร่มของตัวบ้านกับโลกภายนอกที่ป่า 

การรุกล้ำนี้ส่งผลให้ความรู้สึกว่าบ้านที่เคยเป็น "พื้นที่ปลอดภัยหรือมั่นคง" นั้น เริ่มสั่นคลอนลง และกระตุ้นให้เกิดความวิตกกังวลในระดับหนึ่งในหมู่เจ้าของบ้าน พอสซัมอาศัยอยู่ในโพรงและท่อที่มีอยู่บริเวณขอบบ้าน (เช่น ภายในกำแพง) ผู้เข้าร่วมหลายคนพบว่าการปรากฏตัวของพวกมัน ส่วนใหญ่มีประสบการณ์ในด้านเสียงและกลิ่นที่ไม่มั่นคง - การปรากฏตัวที่เบี่ยงเบนความรู้สึกที่บ้านของพวกเขา ในทางกลับกัน หลายคนจำได้ว่าพอสซัมเคยเป็นชาวดินแดนมาก่อนและในบางแง่มุม "เป็นของ" หลายคนคิดว่าขัดแย้งกันที่หลายคนคิดว่าพอสซัมไม่ได้อยู่ในสภาพแวดล้อมในเมือง:

ภาพที่ 12.1 พอสซัมหางพุ่ม เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีกระเป๋าหน้าท้อง (Marsupial) ที่พบเห็นได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่งในออสเตรเลีย โดยเฉพาะในรัฐ Tasmania

Photo by J.J. Harrison, CC-BY-SA-2.5.

Participants' encounters with possums were framed by discussions about whether possums belonged, or did not belong in the urban and urban-bushland environments that participants lived in. Participants beliefs about whether possums belonged in these environments shaped their own sense of hominess in these spaces and in the house-as-home. Although urban environments have traditionally been framed as human-only spaces, participants expressed a more complex conception of possum-belonging that drew on narratives of nativeness, invasion, colonialism and contemporary urban development. ประสบการณ์ที่ผู้เข้าร่วมวิจัยมีต่อ 'พอสซัม' นั้น ถูกตีกรอบผ่านการถกเถียงว่า พวกมัน 'ควรอยู่' หรือ 'ไม่ควรอยู่' ในสภาพแวดล้อมเขตเมืองและพื้นที่ป่าละเมาะรอบเมืองที่พวกเขาอาศัยอยู่ ความเชื่อของผู้เข้าร่วมวิจัยที่ว่าพอสซัมควรอยู่ในพื้นที่เหล่านี้หรือไม่ ได้ส่งผลต่อการสร้างความรู้สึก 'อบอุ่นใจเหมือนอยู่บ้าน' (hominess) ของพวกเขาเอง ทั้งในพื้นที่สาธารณะและในตัวบ้านที่เป็นที่พักอาศัย แม้ว่าโดยธรรมเนียมแล้ว สภาพแวดล้อมในเมืองจะถูกนิยามว่าเป็นพื้นที่สำหรับมนุษย์เท่านั้น แต่ผู้เข้าร่วมวิจัยกลับแสดงให้เห็นถึงแนวคิดเรื่อง 'การมีที่ทางของพอสซัม' (possum-belonging) ที่ซับซ้อนกว่านั้น โดยหยิบยกเอาเรื่องเล่าเกี่ยวกับการเป็นสัตว์ท้องถิ่น, การรุกราน, ลัทธิอาณานิคม และการพัฒนาเมืองในยุคปัจจุบันขึ้นมาพิจารณาร่วมด้วย (Power 2009: 38)

ความรู้สึกที่ขัดแย้งกันของพอสซัมทั้งที่อยู่ในพื้นที่และไม่ได้อยู่ในพื้นที่ในเมืองก็ปรากฏให้เห็นในผู้เข้าร่วมบางครั้งโดยอ้างว่าการปรากฏตัวของพอสซัมในและรอบๆ บ้านของพวกเขาทำให้เกิดความรู้สึกของการอยู่ร่วมกันและเป็นบ้านเดียวกัน การปรากฏตัวของพอสซัมยังช่วยเพิ่มความรู้สึกถึงพื้นที่ที่ใช้ร่วมกันระหว่างมนุษย์กับมนุษย์:

Possums, perceived as wild, native animals, extended the home into nature and brought nature into the home to make the house more homey. These experiences conflict with views of home as a human-space and illustrate some ways that wildness and hominess can come together within the house-as-home. They extend discussion of designed, integrated living spaces that blur inside and outside, because here buring was a product of uninvited ruptures in home. It went beyond human design to instead reflect the particular impact of possum-agency on home and homemaking. พอสซัม ซึ่งถูกรับรู้ในฐานะสัตว์ป่าท้องถิ่น ได้ทำหน้าที่ขยายขอบเขตของ 'บ้าน' ให้เชื่อมต่อกับธรรมชาติ และดึงเอาธรรมชาติเข้ามาสู่ภายในบ้าน จนทำให้บ้านมีความรู้สึก 'อบอุ่นใจเหมือนอยู่บ้าน' (homey) มากยิ่งขึ้น ประสบการณ์เหล่านี้ขัดแย้งกับมุมมองเดิมที่มองว่าบ้านต้องเป็นพื้นที่สำหรับมนุษย์เท่านั้น และยังแสดงให้เห็นว่า 'ความป่า' (wildness) กับ 'ความอบอุ่นของบ้าน' (hominess) สามารถหลอมรวมเข้าด้วยกันภายใต้แนวคิดเรื่อง 'บ้านที่เป็นที่พักอาศัย' (house-as-home) สิ่งนี้ได้ขยายขอบเขตการถกเถียงเรื่องการออกแบบพื้นที่ใช้สอยที่ผสานโลกภายนอกและภายในเข้าด้วยกัน เพราะในกรณีนี้ ความพร่าเลือนของเส้นแบ่งไม่ได้เกิดจากการออกแบบของมนุษย์ แต่เป็นผลจากการ 'แทรกตัวเข้ามา' โดยไม่ได้รับเชิญ ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า 'เจตจำนงของพอสซัม' (possum-agency) มีอิทธิพลต่อการสร้างความหมายของคำว่าบ้านและการอยู่อาศัยในแบบที่เหนือไปกว่าการวางแผนของมนุษย์(Power 2009: 45)

งานของ Power แสดงให้เห็นว่าสัตว์เหล่านี้ (พอสซัม) เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนเมือง และพวกมันมีสิ่งที่เรียกว่า "องค์กรของพอสซัม" (possum agency)

สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นถึงความกังวลที่กว้างขึ้นเกี่ยวกับหน่วยงานด้านสัตว์ในเมืองที่สำรวจโดย Jennifer Wolch Wolch ขอให้เราให้ความสำคัญกับสัตว์อย่างจริงจังในฐานะตัวแทนทางศีลธรรมและการเมืองในชีวิตในเมือง เธอถามว่าจะเกิดอะไรขึ้นหากสัตว์หลายชนิดได้รับอนุญาตให้เป็นตัวแทนในการผลิตพื้นที่ในเมืองผ่านกฎระเบียบ เราจะสร้างเมืองแบบไหนถ้าเราจริงจังกับสัตว์?

If animals are granted subjectivity, agency and maybe even culture, how do we determine their survival opportunities in the city? To what urban arenas should our moral compass direct us - homes, businesses. streets, parks and open spaces, restaurants and supermarkets? The implications of training our moral gaze on such urban places are enormous. For example, federal law mandates water-quality standards for all waterways, but these standards are designed for humans; what is tolerable for humans is not necessarily tolerable for, say, frogs. Does this mean that the US EPA needs amphibian water-quality standards for urban watersheds? หากสัตว์ได้รับยอมรับว่าพวกมันมีตัวตน มีเจตจำนง หรือแม้กระทั่งมีวัฒนธรรมเป็นของตนเองแล้ว เราจะกำหนดโอกาสในการอยู่รอดของพวกมันภายในเมืองได้อย่างไร? เข็มทิศทางศีลธรรมของเราควรจะมุ่งตรงไปที่พื้นที่เมืองส่วนไหน - ไม่ว่าจะเป็นบ้านเรือน ย่านธุรกิจ ถนนหนทาง สวนสาธารณะและพื้นที่เปิดโล่ง หรือแม้แต่ร้านอาหาร และซูเปอร์มาร์เก็ต? ผลกระทบจากการเพ่งเล็งทางศีลธรรมไปยังพื้นที่เมืองเหล่านี้ถือว่ามหาศาล ตัวอย่างเช่น กฎหมายรัฐบาลกลางกำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำสำหรับแหล่งน้ำทุกแห่ง แต่มาตรฐานเหล่านี้ถูกออกแบบมาเพื่อมนุษย์; สิ่งที่มนุษย์พอจะรับได้นั้น ไม่ได้หมายความว่าสัตว์อย่าง 'กบ' จะรับได้เสมอไป นี่หมายความว่าหน่วยงานคุ้มครองสิ่งแวดล้อมของสหรัฐฯ จำเป็นต้องกำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำฉบับสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบกสำหรับลุ่มน้ำในเขตเมืองด้วยใช่หรือไม่ (Wolch 2002: 733)

คำตอบของ Wolch คือ "ใช่" และหากเป็นเช่นนั้น ก็มีความจำเป็นที่จะต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมและสร้างทฤษฎีเกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์ของชีวิตสัตว์และกฎระเบียบในเมืองอย่างชัดเจน Wolch ขอให้เราตระหนักถึงความจริงที่ว่าเมืองเป็นพื้นที่ที่มนุษย์อาศัยอยู่ร่วมกับสัตว์ต่างๆ ดังนั้นเราจึงควรคำนึงถึงเรื่องนี้ในการตัดสินใจทางการเมืองและการออกแบบเมือง เพื่อที่มหานครจะถูกมองว่าเป็นสวนสัตว์ (Wolch 1996) ความกังวลต่อเมืองต่างๆ ในฐานะพื้นที่ "นอกเหนือจากมนุษย์" มุ่งเน้นไปที่หน่วยงานของชีวิตสัตว์ และชี้ไปที่การมีอยู่ของสัตว์ในฐานะสิ่งมีชีวิตซึ่งเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้เราจริงจังกับสิ่งเหล่านั้น

อีกตัวอย่างหนึ่งของงานเกี่ยวกับปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ในเมืองนี้ คือ งานของ Krithika Srinivasan  เกี่ยวกับสุนัขข้างถนนในเมืองเจนไน ประเทศอินเดีย (Srinivasan 2019) สุนัขที่ไม่ใช่สัตว์เลี้ยง แต่การใช้ชีวิตแบบอิสระกลับกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตบนท้องถนนในเมืองอินเดีย Srinivasan ใช้สุนัขข้างถนนเหล่านี้เพื่อคิดถึงความซับซ้อนทางจริยธรรมบางประการในพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ที่มากกว่ามนุษย์ เธอให้เหตุผลว่าสุนัขข้างถนนไม่ใช่ทั้งสัตว์ป่าที่บริสุทธิ์หรือสุนัขบ้านที่บริสุทธิ์ แต่กลับอาศัยอยู่แทนโดยเป็นส่วนหนึ่งของภูมิทัศน์ที่เกิดขึ้นเองโดยไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มนุษย์สร้างขึ้น แต่เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์ในลักษณะที่ไม่ได้ตั้งใจ สุนัขกินขยะจากมนุษย์และใช้สิ่งของของมนุษย์ เช่น รถยนต์ เพื่อเป็นที่พักพิง ในแง่นี้ สุนัขก็เหมือนกับหนู หรือวัชพืชบนทางเท้า หรือเหล่านกเคสเทรลที่บินร่อนอยู่กับที่บริเวณข้างทางหลวง เพื่อรอจังหวะกินซากสัตว์ที่ถูกรถช่วง

ยังมีอีกที่ไม่ได้ดุร้ายและยังไม่เป็นเมืองเต็มตัว Srinivasan จัดทำแผนภูมิว่าสุนัขข้างถนนอาศัยอยู่เคียงข้างและอยู่ท่ามกลางมนุษย์ได้อย่างไร สุนัขเหล่านี้ได้รับการจัดสรรสัญชาติท้องถิ่นบางประเภท หรือที่เรียกว่า สถานะของการเป็นผู้อยู่อาศัย - denenzenship ซึ่งในแง่กฎหมายมองว่าสุนัขเหล่านี้มีสิทธิที่จะอาศัยอยู่ในถนนในเมืองโดยไม่ถูกฆ่า เนื่องจากกฎหมายการคุมกำเนิดของสัตว์ (animal birth control) แน่นอนว่าสิทธิเหล่านี้แตกต่างจากสิทธิของพลเมืองมนุษย์ เนื่องจากกลัวโรคพิษสุนัขบ้า สุนัขจึงได้รับวัคซีนป้องกัน ในทำนองเดียวกัน พวกมันจะถูกป้องกันไม่ให้แพร่พันธุ์ในจำนวนที่ไม่สามารถควบคุมได้โดยการทำหมัน อย่างไรก็ตาม สิทธิในการดำรงอยู่ของพวกเขาได้รับการยืนยันในกฎหมายที่แสดงให้เห็นถึงลัทธิสากลนิยมที่ขยายตัว ซึ่งเปิดกว้างสำหรับความแตกต่างที่ไม่ใช่มนุษย์ แม้ว่าสุนัขเหล่านี้จะน่ารำคาญในบางครั้ง โดยมีเหตุการณ์กัดเป็นครั้งคราว พวกมันก็มักจะถูกรับเลี้ยงแบบกึ่งรับเลี้ยงและเลี้ยงโดยผู้อยู่อาศัยตามท้องถนน สุนัขเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของสวนสัตว์ที่มีผู้อยู่อาศัย แม้ว่าพวกเขาจะไม่ชอบสุนัขเป็นพิเศษก็ตาม โดยยอมรับว่าพื้นที่ในเมืองมีพื้นที่ของสุนัขมากพอๆ กับที่เป็นพื้นที่ของมนุษย์

Srinivasan ให้เหตุผลว่าการดำรงอยู่ของสุนัขข้างถนนเหล่านี้และการเป็นพันธมิตรที่ไม่สบายใจกับมนุษย์ถือเป็นความท้าทายในแง่มุมต่างๆ ของระบบสองทางทางธรรมชาติ/สังคม เธอให้เหตุผลว่ารัฐสมัยใหม่มีพื้นฐานอยู่บนการดูแลธรรมชาติที่ไม่เกะกะ ทำให้เกิดพื้นที่ของมนุษย์ที่บริสุทธิ์ สัตว์ที่มีลักษณะจำกัด เช่น หนูและสุนัขข้างถนนของเจนไนท้าทายแนวคิดเรื่องความทันสมัยนี้ ก่อนหน้านี้เราได้เห็นแล้วว่า Philo ติดตามการค่อยๆ แยกโรงฆ่าสัตว์ออกจากเมืองได้อย่างไร ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานแห่งความทันสมัยที่แบ่งแยกพื้นที่ของมนุษย์และพื้นที่ของธรรมชาติอย่างชัดเจน (Philo 1995) ตัวอย่างของ Srinivasan ท้าทายเรื่องนี้ ตัวอย่างของเธอเกี่ยวกับความเป็นสากลของสุนัขสร้างความสมดุลระหว่างการอยู่ร่วมกันและความขัดแย้งกับความต้องการเมืองที่ปลอดภัยและถูกสุขลักษณะ

จุดประสงค์ส่วนหนึ่งของ Srinivasan ในการคิดกับสุนัขข้างถนนในเจนไนคือการขอให้เราพิจารณาจริยธรรมในการจัดการกับสัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์ ในขณะที่มนุษย์สามารถให้ความเป็นพลเมืองแก่สุนัขได้ แต่สุนัขไม่มีความสามารถในการทำสิ่งตรงกันข้าม แม้ว่าสุนัขอาจโจมตีมนุษย์เป็นครั้งคราว แต่มนุษย์กลับทำร้ายสุนัขได้มาก

Street dogs, on the other hand, continue to be subject to social violence that usually goes inadequately challenged. What's more, the law guaranteeing their secure residence continues to be contested in Indian courts. In some ways, street dogs are seen to be too social to be granted the ethical status and protections that other nonhuman organisms that are viewed as nature have, but not social enough to have the ethical status attributed to humans. ในทางกลับกัน สุนัขจรจัดยังคงต้องเผชิญกับความรุนแรงทางสังคมที่มักจะไม่ได้รับการแก้ไขหรือโต้แย้งอย่างจริงจัง ยิ่งไปกว่านั้น กฎหมายที่รับรองสิทธิในการอยู่อาศัยอย่างปลอดภัยของพวกมันก็ยังคงเป็นประเด็นที่ถูกคัดค้านในศาลของอินเดียอยู่ตลอดเวลา ในแง่หนึ่ง สุนัขจรจัดถูกมองว่ามีความเป็น 'สัตว์สังคม' มากเกินไปจนไม่ได้รับสถานะทางจริยธรรมและการคุ้มครองเหมือนกับสิ่งมีชีวิตที่ไม่ใช่มนุษย์กลุ่มอื่นที่ถูกนิยามว่าเป็น 'ธรรมชาติ' (เช่น สัตว์ป่า) แต่ในขณะเดียวกัน พวกมันก็ไม่ได้มีความเป็น 'สัตว์สังคม' มากพอที่จะได้รับสถานะทางจริยธรรมในระดับเดียวกับที่มนุษย์มี (Srinivasan 2019: 387)

Srinivasan จับจ้องไปที่ธรรมชาติของสุนัขข้างถนน พวกเขาเข้าสังคมแต่ไม่เข้าสังคมมากพอที่จะได้รับสิทธิทั้งหมดที่มาพร้อมกับการเป็นมนุษย์ในอินเดีย พวกมันเป็นไปตามธรรมชาติ แต่ไม่เป็นธรรมชาติพอที่จะได้รับการปกป้องหรือเคารพในทางที่ผิด เช่น เสือหายากอาจได้รับการปกป้องและเคารพ สิ่งนี้ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับจริยธรรมในการจัดการกับสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ซึ่งนอกเหนือไปจากแนวคิดเรื่องความบริสุทธิ์และความไม่บริสุทธิ์

By contrast, those nonhumans that are seen as not being "natural" enough - hybrids of socio-nature - have ethical statuses inferior to not only the purely social (the human) but also the purely natural (wild-life). These include organisms like free-living dogs, pigeons, rats, cockroaches, and weeds that create niches for themselves in the midst of human life but are then persecuted, controlled, and eradicated because they are undesirable or risky to people and/or valued wildlife. They also include organisms that are conceptually "tainted" by the human, as exemplified by invasive alien species that are exterminated because they were introduced by humans in particular regions at some point in history. In other words, material or conceptual intertwining with the social, the human, results in the "denaturalisation" of some nonhuman and concomitant ethical disprivileging. All these are just some instances of how ethical dualisms operate. As such, it is vital that geographical scholarship on nature and the more-than-human go beyond the label of non-dualism to explicitly engage with the prevalence of ethical dualisms in society-nature interactions. ในทางตรงกันข้าม สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์กลุ่มที่ถูกมองว่าไม่มีความเป็น 'ธรรมชาติ' เพียงพอ - ซึ่งเป็นผลผลิตแบบผสมผสานระหว่างสังคมกับธรรมชาติ - กลับมีสถานะทางจริยธรรมที่ด้อยกว่า ไม่เพียงแต่เมื่อเทียบกับสิ่งที่เป็นสังคมบริสุทธิ์ (มนุษย์) เท่านั้น แต่ยังด้อยกว่าสิ่งที่เป็นธรรมชาติบริสุทธิ์ (สัตว์ป่า) อีกด้วย สัตว์เหล่านี้รวมถึงสิ่งมีชีวิตอย่าง สุนัขจรจัด นกพิราบ หนู แมลงสาบ และวัชพืช ซึ่งสร้างที่ทางของพวกมันขึ้นมาท่ามกลางวิถีชีวิตของมนุษย์ แต่กลับถูกไล่ล่า ควบคุม และกำจัดทิ้ง เพียงเพราะพวกมันไม่เป็นที่ต้องการ หรือถูกมองว่าเป็นอันตรายต่อผู้คนและสัตว์ป่าที่มีค่าชนิดอื่นๆ นอกจากนี้ยังรวมถึงสิ่งมีชีวิตที่ถูกมองว่า 'แปดเปื้อน' ในเชิงแนวคิดโดยน้ำมือมนุษย์ เช่น ชนิดพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานที่ถูกกวาดล้างเพียงเพราะพวกมันถูกนำเข้ามาโดยมนุษย์ ณ ช่วงเวลาใดช่วงเวลาหนึ่งในประวัติศาสตร์ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือ การที่สิ่งมีชีวิตใดมีความพัวพันกับสังคมมนุษย์ ไม่ว่าจะเป็นทางกายภาพหรือทางความคิด ผลลัพธ์ที่ตามมาคือการถูก 'พรากความเป็นธรรมชาติ' (denaturalisation) และการถูกริดรอนอภิสิทธิ์ทางจริยธรรมไปพร้อมๆ กัน ทั้งหมดนี้เป็นเพียงตัวอย่างบางส่วนของระบอบ 'ทวิลักษณ์ทางจริยธรรม' (ethical dualisms) ที่ดำเนินอยู่ ดังนั้น จึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งที่การศึกษาทางภูมิศาสตร์ว่าด้วยเรื่องธรรมชาติและสิ่งที่เป็นมากกว่ามนุษย์ (more-than-human) จะต้องก้าวข้ามไปไกลกว่าแค่การป่าวประกาศเรื่องการไม่แบ่งแยก (non-dualism) แต่ต้องหันมาเผชิญหน้าอย่างตรงไปตรงมากับอิทธิพลของทวิลักษณ์ทางจริยธรรมที่ฝังรากลึกอยู่ในปฏิสัมพันธ์ระหว่างสังคมและธรรมชาติ (Srinivasan 2019: 387)

Srinivasan รับทราบว่าแนวทางปฏิบัติต่อสัตว์มากกว่ามนุษย์มักจะประสบความสำเร็จในการทำลายความคิดแบบทวินิยมประเภทต่างๆ โดยอิงจากการแบ่งแยกทางธรรมชาติ/สังคม อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญของเธอก็คือ เราไม่ได้ทำเช่นนี้ในขอบเขตของจริยธรรม และความเชื่อที่ฝังแน่นอย่างลึกซึ้งยังคงมีอยู่ในวิธีที่มนุษย์มองสัตว์ในลักษณะที่มีจริยธรรมหรือไม่มีจริยธรรม เลขฐานสองของธรรมชาติ/สังคม และเลขฐานสองของสัตว์/มนุษย์ยังคงช่วยชี้แนะความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และสัตว์ตามหลักจริยธรรม ดังที่ Srinivasan ชี้ให้เห็น ความเข้าใจของเราเกี่ยวกับ "สายพันธุ์ที่รุกรานจากมนุษย์ต่างดาว" นั้นเสียหายจากการที่พวกมันเชื่อมโยงกับมนุษย์ ความสัมพันธ์ทางจริยธรรมของเรากับสัตว์ยังคงได้รับคำแนะนำจากรากฐานแบบทวินิยม

อย่างไรก็ตาม ข้อโต้แย้งในเรื่องสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์นั้นไปไกลกว่าความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ในโครงการที่กว้างขึ้นของทฤษฎีนักแสดงและเครือข่าย ซึ่งปฏิเสธว่าความรู้สึกและอัตวิสัยเป็นคุณสมบัติพิเศษใดๆ เมื่อต้องพิจารณาถึงสิทธิ์เสรีของโลกที่ไม่ใช่มนุษย์

ทฤษฎีเครือข่ายของผู้มีบทบาท

นับตั้งแต่ทศวรรษ 1980 นักภูมิศาสตร์ประสบปัญหาการคิดแบบทวินิยมในรูปแบบต่างๆ ความเป็นทวินิยมสามประการ (ตัวมันเองเป็นศูนย์กลางและผลลัพธ์ของรูปแบบของการคิดแบบโครงสร้างนิยม) คือ โครงสร้าง/องค์กร วัฒนธรรม/ธรรมชาติ และความสมจริง/ลัทธิก่อสร้างทางสังคม เราได้เห็นแล้วว่าประเด็นของโครงสร้างและหน่วยงานเป็นหัวใจของ ประการแรก การตอบสนองแบบเห็นอกเห็นใจและแบบสุดโต่งต่อวิทยาศาสตร์เชิงพื้นที่ และประการที่สอง ความพยายามต่างๆ ของทฤษฎีโครงสร้างเพื่อสร้างแผนผังวิธีที่สามผ่านการกระทำส่วนบุคคลและความจำเป็นเชิงโครงสร้าง ความเป็นทวินิยมของวัฒนธรรมและธรรมชาติดำเนินไปตามแนวทางทางทฤษฎีทั้งหมดในหนังสือเล่มนี้ ความแตกต่างระหว่างความสมจริงและลัทธิก่อสร้างเชิงสังคมเป็นอีกชุดสำคัญของการอภิปรายที่มักจะแยกความแตกต่างระหว่างวิทยาศาสตร์ธรรมชาติและวิทยาศาสตร์กายภาพ (โดยที่การดำรงอยู่อย่างเป็นอิสระของโลกภายนอกถูกละเลย) จากสังคมศาสตร์ (โดยที่มุมมองที่โดดเด่นคือสิ่งที่ผ่านไปในขณะที่ "ความจริง" ถูกสร้างขึ้นโดยพลังทางสังคม) สิ่งนี้ได้รับการนำมาผนวกกับภูมิศาสตร์กายภาพและภูมิศาสตร์มนุษย์ไม่มากก็น้อย นักภูมิศาสตร์กายภาพโดยส่วนใหญ่ยังคงยึดติดกับแนวคิดที่ว่าโลกที่มีอยู่จริง มั่นคง และจับต้องได้ ทั้งหมดล้วนมีอยู่ข้างนอกนั้น และวิทยาศาสตร์ของพวกเขาอธิบายมันด้วยความแม่นยำที่เพิ่มมากขึ้น (Inkpen 2005) ขณะที่นักภูมิศาสตร์มนุษย์ในช่วง 30 ปีที่ผ่านมามีความสุขไม่แพ้กันในการคำนึงถึงความสามารถในการสร้างสรรค์ของมนุษย์ในการผลิตทุกสิ่งทางสังคมตั้งแต่มหาสมุทรสู่ธรรมชาติ (Smith, 1991; Steinberg, 2001) จึงไม่น่าแปลกใจเลยที่การสนทนาจะยากลำบาก อย่างไรก็ตาม เมื่อเร็วๆ นี้ มีการหวนคืนสู่ความสมจริงทางปรัชญาในภูมิศาสตร์มนุษย์ ในขณะที่รูปแบบเก่าของสัจนิยมถูกล้อมกรอบด้วยลัทธิมองโลกในแง่บวกและเป็นลักษณะเฉพาะที่จำเป็น แต่รูปแบบใหม่ของสัจนิยมรูปแบบใหม่โฆษณาตัวเองว่าเป็นผู้ต่อต้านความจำเป็นและเก็งกำไร บางทีการเปลี่ยนแปลงทางทฤษฎีที่สำคัญที่สุดอาจเป็นการเกิดขึ้นของทฤษฎีเครือข่ายผู้มีบทบาท (actor-network theory)

ทฤษฎีเครือข่ายผู้มีบทบาท หรือ ANT เกิดขึ้นในสาขาวิชาภูมิศาสตร์ในช่วงปลายทศวรรษ 1990 (Bingham 1996; Murdoch 1997a, b; Hinchliffe 2002, 2010; Greenhough 2006) ได้รุกล้ำเข้าไปในภูมิศาสตร์กายภาพอย่างไม่แน่นอน (Allen and Lukinbeal 2010) ทฤษฎีดังกล่าวนี้เกิดขึ้นจากผลงานของนักคิดชาวฝรั่งเศส Bruno Latour เป็นผลงานเกี่ยวกับประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ และโดยเฉพาะบริเวณที่ตั้งของห้องปฏิบัติการ (Latour 1993, 2005) ความเข้าใจที่สำคัญที่สุดเกี่ยวกับ ANT สำหรับจุดประสงค์ของเราในที่นี้ คือ องค์กรของมนุษย์ในการผลิตโลกได้รับการจับคู่และเปิดใช้งานโดยองค์กรของโลกที่ไม่ใช่มนุษย์ แน่นอนว่านี่คือโลกของสัตว์ต่างๆ และก็เป็นโลกของหินและต้นไม้ด้วย และไม่ใช่แค่ "ธรรมชาติ" เท่านั้นที่มีอำนาจเหนือมนุษย์ โลกของวัตถุที่ผลิตขึ้น เช่น หนังสือ หลอดทดลอง และหัวเทียน ก็เช่นกัน Latour เกี่ยวข้องกับการแสดงให้เห็นว่าพื้นที่ของห้องปฏิบัติการ เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายผู้คน แนวคิด และสิ่งต่างๆ ที่ทำให้สิ่งต่างๆ เช่น ยาปฏิชีวนะ หรือระบบขนส่งสาธารณะ เกิดขึ้นได้อย่างไร แทนที่จะเสนอแนะว่าตัวแทนแต่ละราย (มนุษย์หรือสัตว์) มีความสามารถในการบรรลุผลสำเร็จในสิ่งต่างๆ ในตัวมันเอง หรือในทางกลับกัน โครงสร้างที่ครอบคลุมบางส่วนบังคับให้เกิดผลลัพธ์บางอย่าง Latour ยืนยันว่าสิทธิ์เสรีคือความสำเร็จของสิ่งต่างๆ (รวมถึงผู้คนด้วย) ในเครือข่าย สิทธิ์เสรีเป็นผลผลิตจากความเชื่อมโยงนี้ ไม่ใช่ทั้งมนุษย์ที่เป็นอะตอมมิกหรือโครงสร้างที่เป็นระบบ

เช่นเดียวกับที่ Bourdieu กล่าวถึงความตั้งใจของเขาที่จะหลีกหนีจากขั้วของลัทธิอัตวิสัย (ปรากฏการณ์วิทยาและชาติพันธุ์วิทยา) และลัทธิวัตถุนิยม (ลัทธิโครงสร้างนิยมและลัทธิมาร์กซิสม์) ดังนั้น Latour จึงสร้างแผนภูมิเส้นทางระหว่างระดับท้องถิ่นและระดับสากล (หรือบางทีอาจเป็นระดับจุลภาคและระดับมหภาค):

Let us admit that the ethnomethodologists are right, that there exist only local interactions, producing social order on the spot. And let us admit that mainstream sociologists are right, that actions at a distance may be transported to bear on local interactions. How can these positions be reconciled? An action in the distant past, in a faraway place, by actors now absent, can still be present, on condition that it be shifted, translated, delegated or displaced to other types of actants, those I have been calling nonhumans. ขอให้เรายอมรับว่านักชาติพันธุ์ระเบียบวิธี (ethnomethodologists) นั้นพูดถูก ที่ว่ามีเพียงปฏิสัมพันธ์ในระดับท้องถิ่นเท่านั้นที่ดำรงอยู่ และคอยสร้างระเบียบทางสังคมขึ้น ณ ขณะนั้นเอง และขอให้เรายอมรับด้วยว่านักสังคมวิทยากระแสหลักนั้นก็พูดถูก ที่ว่าการกระทำจากระยะไกลสามารถถูกส่งผ่านมาเพื่อส่งผลกระทบต่อปฏิสัมพันธ์ในระดับท้องถิ่นได้ แต่จุดยืนที่แตกต่างกันทั้งสองนี้จะประนีประนอมกันได้อย่างไร? คำตอบคือ การกระทำในอดีตอันไกลโพ้น ในสถานที่ที่ห่างไกล โดยผู้กระทำการที่ปัจจุบันไม่ได้อยู่ตรงนั้นแล้ว ยังคงสามารถ 'ปรากฏตัว' อยู่ได้ ก็ต่อเมื่อการกระทำนั้นได้ถูกเคลื่อนย้าย, แปลงค่า, มอบหมาย หรือถ่ายโอนไปสู่ 'ผู้กระทำการ' (actants) ประเภทอื่น—ซึ่งก็คือสิ่งที่ฉันเรียกว่า 'สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์' (Nonhumans) นั่นเอง (Latour 1994: 50)

กล่าวอีกนัยหนึ่ง การกระทำในท้องถิ่น รวมทั้งการกระทำของมนุษย์แต่ละคน มักมีบางสิ่งที่ห่างไกลและนานมาแล้วอยู่ภายในตัวพวกเขาเสมอ การกระทำในท้องถิ่นอื่นๆ เชื่อมโยงกับการกระทำที่เป็นปัญหา และการกระทำเหล่านี้มีอิทธิพล ในทางกลับกัน คำอธิบายเชิงโครงสร้างมักลืมบอกว่าปรากฏการณ์ระดับมหภาค (เศรษฐกิจ สังคม ฯลฯ) สามารถเข้าถึงและมีอิทธิพลต่อการกระทำเล็กๆ น้อยๆ ในท้องถิ่นได้อย่างไร:

Everything in the definition of macro social order is due to the enrolment of nonhumans ... even the simple effect of duration, of long-lasting social force, cannot be obtained without the durability of nonhumans to which human local interactions have been shifted. ทุกสิ่งทุกอย่างที่อยู่ในนิยามของ 'ระเบียบทางสังคมระดับมหภาค' (macro social order) ล้วนเกิดขึ้นจากการดึงเอา 'สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์' เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งทั้งสิ้น... แม้แต่ผลลัพธ์พื้นฐานที่สุดอย่างเรื่อง 'ความยั่งยืน' ของแรงขับเคลื่อนทางสังคมที่ยาวนาน ก็ไม่อาจเกิดขึ้นได้เลยหากปราศจาก 'ความคงทน' ของบรรดาสิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ ซึ่งปฏิสัมพันธ์ในระดับท้องถิ่นของมนุษย์ได้ถูกถ่ายโอนไปฝากไว้กับสิ่งเหล่านั้น (Latour 1994: 51).

ในการโต้แย้งเกี่ยวกับระยะเวลานี้ เราอาจพิจารณา เช่น อาคาร หนังสือ กฎระเบียบ หลักปฏิบัติ หรือภูมิทัศน์ทั้งหมดจำเป็นอย่างไรเพื่อให้แน่ใจว่าเจตนารมณ์ของบุคคลหรือส่วนรวมของมนุษย์ได้รับการสร้างขึ้นเพื่อความยั่งยืน สำหรับลาตูร์แล้ว สังคมไม่ใช่สิ่งที่ดำรงอยู่ล่วงหน้าของโลกและก่อให้เกิดมันขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง แต่สังคม (หรือสังคม) คือสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นมาเสมอในความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนกับสิ่งของ

โครงการของ Latour ในการพัฒนา ANT คือ การนำทางทวินิยมของไมโคร/มาโคร โครงสร้าง/องค์กร และวัตถุ/วัตถุ โดยขอให้เรามุ่งเน้นไปที่วิธีที่สิ่งต่างๆ (รวมถึงมนุษย์ด้วย) เชื่อมต่อกันเพื่อสร้างรูปแบบของหน่วยงาน ในแง่นี้ วัตถุต่างๆ (หัวเทียน หลอดทดลอง หนังสือนำเที่ยว จุลินทรีย์ และอื่นๆ) จะไม่ถูกมองว่าเป็น "ผลิตภัณฑ์" ของมนุษย์โดยรวมซึ่งทำหน้าที่เป็น "สังคม" แต่ในฐานะตัวแทนที่แข็งขันในรัฐธรรมนูญโลกที่กำลังดำเนินอยู่ สิทธิ์เสรีเองไม่ใช่สิ่งที่มนุษย์ได้รับมาก่อน แต่เป็นผลมาจากการสร้างเครือข่ายการเชื่อมโยงระหว่างวัตถุที่ต่างกัน Latour ยืนยันว่าวัตถุต่างๆ มีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ในการผลิตทั้ง "องค์กร" และ "สังคม":

At first, bringing objects back into the normal course of action should appear innocuous enough. After all, there is hardly any doubt that kettles 'boil' water, knifes [sic] 'cut meat, baskets hold' provisions, hammers 'hit nails on the head, rails 'keep' kids from falling, locks 'close rooms against unintended visitors, soap takes the dirt away, schedules list class sessions, prize tags 'help' people calculating, and so on. Are these verbs not designating actions? How could the introduction of these humble, mundane, and ubiquitous activities bring any news to any social scientist? ในตอนแรก การดึงเอา 'วัตถุสิ่งของ' กลับเข้ามาสู่ครรลองปกติของการกระทำ (ทางสังคม) ดูจะเป็นเรื่องที่ไม่มีพิษมีภัยอะไรนัก เพราะอย่างไรเสีย ก็คงไม่มีใครสงสัยว่า กาน้ำนั้น 'ต้ม' น้ำ, มีด 'หั่น' เนื้อ, ตะกร้า 'บรรจุ' เสบียง, ค้อน 'ตอก' หัวตะปู, ราวกั้น 'กัน' เด็กไม่ให้ตก, แม่กุญแจ 'ปิดล็อก' ห้องจากผู้บุกรุก, สบู่ 'ชำระ' สิ่งสกปรก, ตารางสอน 'ระบุ' คาบเรียน หรือป้ายราคาที่ 'ช่วย' ให้คนคำนวณเงิน และอื่นๆ อีกมากมาย... กริยาเหล่านี้ไม่ได้บ่งบอกถึง 'การกระทำ' หรอกหรือ? แล้วการหยิบยกเอากิจกรรมที่แสนต่ำต้อย ธรรมดา และพบเห็นได้ทั่วไปเหล่านี้มาพูดถึง จะกลายเป็นเรื่องใหม่สำหรับนักสังคมวิทยาไปได้อย่างไรกัน? (Latour 2005: 70-71)

ในที่นี้ Latour กำลังอ้างสิทธิ์หลักของเขาว่า วัตถุมีสิทธิ์เสรีในลักษณะที่ดูเหมือนไม่มีความขัดแย้ง อย่างไรก็ตาม ภายในกรอบสังคมศาสตร์ สิ่งเหล่านี้ถือเป็นข้อกล่าวอ้างที่ก่อให้เกิดความขัดแย้ง ถ้าจะบอกว่าค้อน เช่น ตอกตะปู ก็คือการทำผิด เหมือนคนที่ใช้ค้อนตอกตะปูนั่นเอง จากมุมมองของทฤษฎีเชิงวิพากษ์ การมอบสิ่งต่างๆ ด้วยสิทธิ์เสรีคือการดื่มด่ำกับลัทธิไสยศาสตร์และการกลับคืนสู่สภาพเดิม เครื่องรางในแง่มานุษยวิทยาคือความเชื่อที่ว่าบางสิ่งบางอย่างมีพลังแต่ไม่มีเลย ตัวอย่างอาจเป็นตุ๊กตาวูดูหรือไม้ทำเสียงฝน คำนี้ใช้ในเงื่อนไขทฤษฎีสังคมเพื่อเข้าใจผิดที่มาของสิทธิ์เสรี ในภูมิศาสตร์ ข้อกล่าวหาที่รู้จักกันดีที่สุดของการทำให้เป็นเครื่องรางนั้นเกิดขึ้นกับผู้ที่หลงใหลในพื้นที่ ซึ่งเชื่อว่าพื้นที่ ในตัวมันเองนั้นมีสิทธิ์เสรี ไม่ใช่พื้นที่ที่มีสิทธิ์เสรี นักทฤษฎีวิพากษ์วิจารณ์ให้เหตุผล แต่ผู้คนที่จัดเป็นกลุ่มทางสังคมที่ใช้พื้นที่เพื่อทำสิ่งต่างๆ สังคมคือที่มีสิทธิ์เสรี ในตัวอย่างทั้งหมดของ Latour ข้างต้น เป็นไปได้ที่จะโต้แย้งว่าสิ่งต่างๆ ในรายการไม่สามารถทำอะไรได้โดยไม่ต้องป้อนข้อมูลจากมนุษย์และพวกเขา ความตั้งใจ Latour ต้องการดึงความสนใจของเราออกไปจากความตั้งใจของมนุษย์และถามแทน: "มันสร้างความแตกต่างในการดำเนินการของตัวแทนอื่นหรือไม่" (Latour 2005: 71) กล่าวอีกนัยหนึ่งหากวัตถุถูกลบออกจากเครือข่ายมันจะสร้างความแตกต่างอย่างชัดเจนหรือไม่?

The rather common sense answer should be a resounding 'yes. If you can, with a straight face, maintain that hitting a nail with and without a hammer, boiling water with and without a kettle, fetching provisions with and without a basket... running a company with or without bookkeeping, are exactly the same activities, that the introduction of these mundane implements changes 'nothing important to the realization of tasks, then you are ready to transmigrate to the Far Land of the Social and disappear from this lowly one. For all the other members of society, it does make a difference under trials and so these imple-ments, according to our definition, are actors, or more precisely, participants in the course of action waiting to be given figuration. คำตอบตามสามัญสำนึกที่ควรจะเป็นก็คือ 'ใช่' อย่างกึกก้องแน่นอน เพราะหากคุณสามารถยืนยันด้วยใบหน้าเรียบเฉยได้ว่า การตอกตะปูโดยมีและไม่มีค้อน การต้มน้ำโดยมีและไม่มีกาน้ำ การไปหาเสบียงโดยมีและไม่มีตะกร้า ... หรือการบริหารบริษัทโดยมีและไม่มีการทำบัญชี คือกิจกรรมที่ 'เหมือนกันเป๊ะ' และการหยิบเอาเครื่องไม้เครื่องมือพื้นๆ เหล่านี้เข้ามาไม่ได้เปลี่ยน 'สาระสำคัญ' ของการทำภารกิจให้สำเร็จเลยแม้แต่นิดเดียว - ถ้าเชื่อเช่นนั้น ก็คงพร้อมแล้วที่จะละทิ้งโลกมนุษย์นี้เพื่อจุติใหม่ใน 'ดินแดนแห่งสังคมอันไกลโพ้น' (ซึ่งตัดขาดจากความจริง) และหายสาบสูญไปจากโลกอันต่ำต้อยใบนี้เสีย แต่สำหรับสมาชิกคนอื่นๆ ในสังคม สิ่งของเหล่านี้ 'สร้างความแตกต่าง' ได้ชัดเจนในยามที่ต้องเผชิญกับบททดสอบ และนั่นคือเหตุผลว่าทำไม - ตามนิยามของเรา - เครื่องมือเหล่านี้จึงถือเป็น 'ผู้มีบทบาท' (actors) หรือหากพูดให้ชัดเจนกว่านั้น คือเป็น 'ผู้มีส่วนร่วม' ในครรลองของการกระทำที่รอคอยการถูกระบุตัวตนและบทบาทอยู่ (Latour 2005: 71)

Latour ยืนยันในรูปแบบต่างๆ ของการกระทำระหว่างการกระทำโดยเจตนาของมนุษย์กับการกระทำที่ไม่เกี่ยวข้องโดยสมบูรณ์ และให้เหตุผลว่าเป็นไปไม่ได้ที่จะลากเส้นแบ่งสิ่งที่สำคัญออกจากสิ่งที่ไม่สำคัญ ผลที่ตามมาประการหนึ่งที่เป็นไปได้ของ ANT สำหรับนักภูมิศาสตร์คือการช่วยให้เราคิดถึงวัตถุของเรา (มนุษย์และโลกทางกายภาพ) ในสนามแข่งขันที่เท่าเทียมกัน:

Thus Latour believes a focus on the exchange of properties between the social and the material problema-tizes prevailing ideas of 'social' and 'society' as these terms only conjure up one side of the traditional dualism - the world of human subjects and social interaction - and leave out the picture objects and materials. He, therefore, calls for the use of new concepts - such as 'actor-network' - which permit the symmetrical analysis of subjects and objects and actors and things. ดังนั้น ลาทูรจึงเชื่อว่าการมุ่งเน้นไปที่ 'การแลกเปลี่ยนคุณสมบัติ' ระหว่างมิติด้านสังคมและมิติด้านวัตถุ จะช่วยให้เรามองเห็นปัญหาของแนวคิดเรื่อง 'สังคม' (social/society) ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน เนื่องจากคำเหล่านี้มักจะทำให้เรานึกถึงเพียงด้านเดียวของทวิลักษณ์แบบดั้งเดิม นั่นคือโลกของมนุษย์และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม โดยละทิ้งภาพของวัตถุและวัสดุต่างๆ ไว้เบื้องหลัง ด้วยเหตุนี้ เขาจึงเรียกร้องให้มีการใช้แนวคิดใหม่ๆ เช่น 'เครือข่ายผู้มีบทบาท' (actor-network) ซึ่งช่วยให้เราสามารถวิเคราะห์ทั้งมนุษย์และวัตถุ รวมถึงผู้กระทำการและสรรพสิ่งต่างๆ ได้อย่างสมมาตรเท่าเทียมกัน (Murdoch 1997b: 329)

Jonathan Murdoch ยืนยันว่า ANT มีลักษณะทางภูมิศาสตร์โดยธรรมชาติ เนื่องจากการพึ่งพาทรัพยากรที่ไม่ใช่มนุษย์ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายนักแสดง หมายความว่าทั้งพื้นที่และเวลาพัวพันกับการวิเคราะห์ชีวิตทางสังคมที่กำลังดำเนินอยู่อย่างราบรื่น ในเวลาเดียวกัน ANT ท้าทายภูมิศาสตร์ตามปกติเนื่องจากห้ามไม่ให้เราคิดถึงระดับเชิงพื้นที่ในลำดับชั้นของระดับที่บางระดับมีความสำคัญมากกว่าและ "กำหนด" สิ่งที่เกิดขึ้นในระดับที่ต่ำกว่า (โดยปกติแล้วระดับที่ใหญ่กว่าจะกำหนดระดับที่เล็กลง):

... it is only the mobilization of nonhumans across space and time that distinguishes the local from the global, the micro from the macro. Thus, theory puts space 'in its place: there can be no purely spatial processes, for the use of nonhuman resources to facilitate action-at-a-distance not only binds space into social, natural and technical processes but is also a means of ensuring these actions become historical, that is, of rendering them permanent and stable. Time and space become seamlessly entwined. ...มีเพียงการระดมสรรพกำลังของ 'สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์' ข้ามผ่านพื้นที่และกาลเวลาเท่านั้น ที่เป็นตัวแบ่งแยกความแตกต่างระหว่างสิ่งที่เป็น 'ระดับท้องถิ่น' กับ 'ระดับโลก' หรือ 'ระดับจุลภาค' กับ 'ระดับมหภาค' ดังนั้น ทฤษฎีนี้จึงเป็นการจัดระเบียบให้ 'พื้นที่' กลับไปอยู่ในที่ที่มันควรอยู่: นั่นคือไม่มีกระบวนการใดที่เป็นเรื่องของพื้นที่เพียวๆ เพราะการใช้ทรัพยากรที่ไม่ใช่มนุษย์เพื่อเอื้อให้เกิด 'การกระทำจากระยะไกล' ไม่ได้เป็นเพียงการผูกมัดพื้นที่เข้ากับกระบวนการทางสังคม ธรรมชาติ และทางเทคนิคเท่านั้น แต่ยังเป็นวิธีการที่ช่วยให้การกระทำเหล่านั้นกลายเป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์ - กล่าวคือ ทำให้พวกมันมีความถาวรและมั่นคง จนกาลเวลาและพื้นที่จะหลอมรวมเข้าด้วยกันอย่างแนบแน่น (Murdoch 1997b: 329)

ใน ANT เอนทิตีที่ต่างกันจะถูกเชื่อมโยงเข้าด้วยกันอย่างต่อเนื่องผ่านเครือข่ายที่มีพื้นที่อยู่เสมอ เมื่อเครือข่ายถูกสร้างขึ้น ช่องว่าง (หรือสถานที่) ที่แยกจากกันจะถูกวาดเข้าด้วยกัน ANT ส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่วิทยาศาสตร์ และประเภทของพื้นที่ที่เราพบมักจะเป็นห้องปฏิบัติการ (หรือศูนย์กลางของการคำนวณ) หรือ "สนาม" (Greenhough 2006) นักทฤษฎีเครือข่ายผู้มีบทบาทในภูมิศาสตร์และที่อื่นๆ ได้พิจารณาว่าความรู้ทางวิทยาศาสตร์และอำนาจเกิดขึ้นจากภายในเครือข่ายได้อย่างไร และไม่ใช่สิ่งที่ถูกกำหนดจาก "ที่อื่น" ที่ใหญ่กว่าและสำคัญกว่า (มักเรียกว่า "สังคม") ส่วนประกอบของเครือข่ายประกอบด้วยผู้คน (เช่น นักวิทยาศาสตร์) แต่ยังรวมไปถึงวัตถุทั้งหมดที่ต้องลงทะเบียนในเครือข่ายเพื่อทำให้สิ่งต่างๆ เกิดขึ้น ดังนั้น สิทธิ์เสรีจึงถูกแจกจ่ายและถือว่ามาจากสิ่งต่างๆ เท่าๆ กับที่เป็นต่อมนุษย์ ความเป็นไปได้ในการดำเนินการเกิดขึ้นจากการเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับนอกเหนือจากมนุษย์

ในที่นี้ ANT มี "ความสมจริง" อย่างมั่นคงในภววิทยาของมัน ซึ่งแตกต่างจากลัทธิหลังโครงสร้างนิยมส่วนใหญ่และลัทธิการก่อสร้างทางสังคมทั้งหมด นักทฤษฎีเครือข่ายผู้มีบทบาท ยืนกรานต่อความเป็นจริงของโลกที่อยู่นอกเหนือการก่อสร้างของเรา สิ่งต่างๆ (จุลินทรีย์ สัตว์ หิน ฯลฯ) ไม่สามารถลดลงเหลือเพียงการสร้างสรรค์ของมนุษย์ได้ สิ่งเหล่านี้เป็นมากกว่าสิ่งก่อสร้างทางสังคม อย่างไรก็ตาม ในเวลาเดียวกัน สิ่งต่าง ๆ จะใช้งานได้ก็ต่อเมื่อมีการลงทะเบียนในเครือข่ายเท่านั้น ดังนั้น ANT จึงเป็นพวกยักคิดกลุ่มโครงสร้างนิยม ในทฤษฎีโลกนี้ "สังคม" ไม่สามารถเป็นปัจจัยอธิบายได้ มันไม่สามารถสันนิษฐานได้ แต่มันถูกสร้างขึ้นผ่านการเชื่อมต่อเสมอ:

... when social scientists add the adjective 'social' to some phenomenon, they designate a stabilized state of affairs, a bundle of ties that, later, may be mobilized to account for some other phenomenon.... Problems arise ... when 'social' begins to mean a type of material, as if the adjective was roughly comparable to other terms like 'wooden, 'steely, 'biological, 'economical", 'mental, 'organizational, or linguistic. At that point, the meaning of the word breaks down since it now designates two entirely different things: first, a movement during a process of assembling; and second, a specific type of ingredient that is supposed to differ from other materials. ...เมื่อนักสังคมศาสตร์เติมคำคุณศัพท์ว่า 'ทางสังคม' ลงไปในปรากฏการณ์ใดปรากฏการณ์หนึ่ง พวกเขากำลังระบุถึงสถานะของเหตุการณ์ที่ถูกทำให้เสถียรแล้ว เป็นกลุ่มก้อนของความสัมพันธ์ซึ่งในภายหลังอาจถูกหยิบยกขึ้นมาเพื่อใช้อธิบายปรากฏการณ์อื่นๆ... แต่ปัญหาจะเกิดขึ้น... เมื่อคำว่า 'สังคม' เริ่มถูกนำมาใช้ในความหมายที่สื่อถึง 'ประเภทของเนื้อสาร' ราวกับว่าคำคุณศัพท์นี้สามารถเทียบเคียงได้กับคำอื่นๆ อย่างเช่น 'ทำจากไม้' 'ทำจากเหล็กกล้า' 'ทางชีวภาพ' 'ทางเศรษฐกิจ' 'ทางจิตใจ' 'ทางองค์กร' หรือ 'ทางภาษา' เมื่อถึงจุดนั้น ความหมายของคำนี้จะพังทลายลง เพราะมันกลายเป็นคำที่ใช้เรียกสิ่งที่แตกต่างกันโดยสิ้นเชิงสองอย่าง: อย่างแรก คือ 'กระบวนการเคลื่อนไหวของการรวมกลุ่ม' และอย่างที่สอง คือ 'ส่วนผสมเฉพาะตัวประเภทหนึ่ง' ที่ถูกทึกทักว่าแตกต่างจากเนื้อสารประเภทอื่นๆ (Latour 2005: 1)

ANT ยืนยันว่าทุกอย่างเกิดขึ้นที่ระดับพื้นดิน ไม่จำเป็นต้องกระโดดตาชั่งเพื่ออธิบาย คุณเพียงแค่ต้องติดตามเครือข่ายเท่าที่จะเป็นไปได้และคำนึงถึงมัน ในแง่นี้ ANT ค่อนข้างเป็นเชิงประจักษ์ในการกำหนดสูตร Latour ทำให้สิ่งนี้ชัดเจนโดยถามว่าทางรถไฟเป็นแบบสากลหรือระดับท้องถิ่น:

.. it is local at all points, since you always find sleepers and railroad workers, and you have stations and automatic ticket machines scattered along the way, Yet it is global, since it takes you from Madrid to Berlin or from Brest to Vladivostock. However, it is not universal enough to be able to take you just any-where. It is impossible to reach the little Aubergnat village of Malpy by train, or the little Staffordshire village of Market Drayton. There are continuous paths that lead from the local to the global, from the circumstantial to the universal, from the contingent to the necessary, only as long as the branch lines are paid for. ...มันเป็นเรื่อง 'ท้องถิ่น' ในทุกจุด เพราะคุณจะพบพนักงานตรวจตั๋วและคนงานทางรถไฟได้เสมอ มีทั้งสถานีและเครื่องขายตั๋วอัตโนมัติวางกระจายอยู่ตามรายทาง ทว่ามันก็เป็นเรื่อง 'ระดับโลก' เพราะมันสามารถพาคุณจากมาดริดไปถึงเบอร์ลิน หรือจากเบรสต์ไปไกลถึงวลาดิวอสต็อกได้ อย่างไรก็ตาม มันก็ไม่ได้มีคุณสมบัติ 'สากล' พอที่จะพาคุณไปได้ 'ทุกที่' ตามใจปรารถนา เป็นไปไม่ได้ที่คุณจะไปถึงหมู่บ้านมัลปีเล็กๆ ในแคว้นโอแวร์ญ หรือหมู่บ้านมาร์เก็ตเดรย์ตันในสแตฟฟอร์ดเชียร์ด้วยรถไฟ เส้นทางที่เชื่อมต่ออย่างต่อเนื่องจากระดับท้องถิ่นไปสู่ระดับโลก, จากสถานการณ์เฉพาะหน้าไปสู่ความเป็นสากล หรือจากเรื่องบังเอิญไปสู่เรื่องจำเป็นนั้น จะดำรงอยู่ได้ตราบเท่าที่ 'เส้นทางสายย่อย' เหล่านั้นยังได้รับการชำระเงินค่าบำรุงรักษาอยู่เท่านั้น (Latour quoted in Murdoch 2006: 71)

เพื่อทำความเข้าใจและคำนึงถึงเครือข่ายระบบราง (และโดยการเปรียบเทียบ เครือข่ายใดๆ) ไม่จำเป็นต้องออกจากเครือข่ายทันทีและในพื้นที่เพื่อหาคำอธิบายที่อื่น (ในโครงสร้างเชิงนามธรรม เช่น "เศรษฐกิจ" หรือ "สังคม") Latour เรียกร้องให้เราควรอยู่ในท้องถิ่น แต่ตระหนักว่าท้องถิ่นนั้นสมเหตุสมผลเฉพาะในเครือข่ายที่กว้างกว่าของ "คนในท้องถิ่น" อื่น ๆ เท่านั้น:

So, it is perfectly true to say that any given interaction seems to overflow with elements which are already in the situation coming from some other time, some other place, and generated by some other agency. This powerful intuition is as old as the social sciences, .... Action is always dislocated, articu-lated, delegated, translated. Thus, if any observer is faithful to the direction suggested by this overflow, she will be led away from any given interaction to some other places, other times and other agencies that appear to have molded them into shape. It is as if a strong wind forbade anyone to stick to the local site and blew bystanders away; as if a strong current was always forcing us to abandon the local scene. ดังนั้น จึงเป็นเรื่องจริงอย่างยิ่งที่จะกล่าวว่า ในทุกๆ ปฏิสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นนั้น ดูจะ 'ล้น' ไปด้วยองค์ประกอบต่างๆ ที่มีอยู่ในสถานการณ์นั้นอยู่แล้ว - องค์ประกอบที่มาจากกาลเวลาอื่น สถานที่อื่น และถูกสร้างขึ้นโดย 'ผู้กระทำการ' (agency) อื่นๆ ความเข้าใจอันทรงพลังนี้เก่าแก่พอๆ กับวิชาสังคมศาสตร์ ... การกระทำนั้นถูกทำให้เคลื่อนที่ ถูกเชื่อมต่อ ถูกมอบหมาย และถูกแปลงค่า อยู่เสมอ ดังนั้น หากผู้สังเกตการณ์คนใดซื่อตรงต่อทิศทางที่ถูกชี้นำโดย 'ความล้น' นี้ เธอจะถูกพาออกจากปฏิสัมพันธ์หนึ่งๆ ไปสู่สถานที่อื่น กาลเวลาอื่น และผู้กระทำการอื่นๆ ที่ดูเหมือนจะหล่อหลอมให้ปฏิสัมพันธ์นั้นเป็นรูปเป็นร่างขึ้นมา ราวกับว่ามีกระแสลมที่รุนแรงคอยสั่งห้ามไม่ให้ใครยึดติดอยู่เพียงแค่สถานที่ในท้องถิ่น และพัดพาผู้ที่เฝ้าสังเกตให้ลอยห่างออกไป ราวกับว่ามีกระแสน้ำที่เชี่ยวกรากคอยบีบบังคับให้เราต้องละทิ้งฉากทัศน์ในระดับท้องถิ่นอยู่ตลอดเวลา (Latour 2005: 166)

เห็นได้ชัดว่า ANT แม้ว่าความเป็นจริงจะมีพื้นที่น้อยสำหรับมุมมองจากบนลงล่างจากที่ไหนเลย มีความมุ่งมั่นที่จะตั้งอยู่ในที่ใดที่หนึ่งเสมอ แต่ตระหนักถึงความสำคัญของการเชื่อมต่อทั้งหมดไปยังไซต์อื่น ๆ ที่สร้างเครือข่าย

ANT ไม่ได้อยู่โดยไม่มีคำวิจารณ์ แท้จริงแล้วมีมากมาย บางทีจุดวิพากษ์วิจารณ์ที่บอกเล่าได้มากที่สุดอาจล้อมรอบประเด็นสำคัญของสิทธิ์เสรี ANT สร้างพื้นที่แข่งขันที่เท่าเทียมกันสำหรับสิทธิ์เสรี โดยไม่ได้แยกความแตกต่างระหว่างรูปแบบของสิทธิ์เสรีที่ขึ้นอยู่กับความตั้งใจและอัตวิสัย (สิทธิ์เสรีของมนุษย์และสัตว์) และรูปแบบของสิทธิ์เสรีที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานสาระสำคัญที่โหดร้าย สิ่งนี้ทำให้เกิดคำถามว่าจำเป็นต้องแยกหน่วยงานออกจากกันหรือไม่ คำถามสำคัญข้อหนึ่งของ Latour สำหรับเครือข่ายก็คือ มันจะสร้างความแตกต่างหรือไม่ หากมีบางสิ่งถูกลบออกจากเครือข่าย ถ้าคำตอบคือใช่ เขาเสนอ แสดงว่าสิ่งนั้นมีสิทธิ์เสรี คนส่วนใหญ่จะเห็นด้วยกับสิ่งนี้ในแง่ที่จำกัด แต่มีคำถามอื่นที่จะถาม อาจเป็น "องค์ประกอบใดในเครือข่ายที่สามารถเปลี่ยนได้ และองค์ประกอบใดบ้างที่มีอำนาจในการแทนที่" ลองพิจารณาตัวอย่างค้อนและตะปู ในบ้านเรามักหาค้อนไม่เจอ อิฐ ปลายไขควง ค้อน และรองเท้ามักถูกนำมาใช้ในการตอก จากนั้นสิ่งเหล่านี้จะถูกลงทะเบียนเข้าสู่เครือข่ายเพื่อสร้างหน่วยงานประเภทใดประเภทหนึ่งโดยเฉพาะ ในแต่ละกรณีเหล่านี้ องค์ประกอบเดียวที่ไม่อาจแทนที่ได้นั้นไม่ใช่ค้อน แต่เป็นมนุษย์ อีกวิธีหนึ่งในการวางสิ่งนี้คือการถามว่าองค์ประกอบใดในเครือข่ายที่มีอำนาจในการแทนที่องค์ประกอบอื่นๆ คำถามนี้ชี้ไปที่สิทธิ์เสรีของมนุษย์ (หรืออาจเป็นสัตว์) อย่างชัดเจน ประเด็นของคำถามเหล่านี้คือการยืนกรานในเรื่องอำนาจและเอเจนซี่ที่หลากหลายในเครือข่าย ซึ่งเป็นจุดที่ผู้ปฏิบัติงานของ Latour และ ANT จะปฏิเสธอย่างรวดเร็ว

ภูมิศาสตร์พันธุ์ผสม Hybrid Geographies

นักภูมิศาสตร์เชิงสัมพันธ์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่งเริ่มต้นจากสัญชาตญาณที่ว่าการคิดแบบทวินิยมส่งผลให้เราแบ่งโลกออกเป็นสองส่วนและทำให้พลาดการเชื่อมโยงระหว่างสิ่งต่างๆ พวกเขาบอกเราว่าโลกไม่ได้ถูกแบ่งแยกด้วยวิธีนี้ แต่มีความราบรื่นและเชื่อมโยงกันในหลายๆ ด้าน นอกเหนือจากการพลาดวิธีเชื่อมโยงสิ่งต่าง ๆ ทั้งสองด้านของทวินิยมแล้ว เรายังพลาดความแตกต่างมากมายที่มีอยู่ในสิ่งที่ควรจะเป็น "สิ่งเดียวกัน" ตัวอย่างเช่น ในแง่ของการแบ่งแยกวัฒนธรรม/ธรรมชาติ มีความแตกต่างมากมายภายในองค์ประกอบของโลกที่เรียกว่า "ธรรมชาติ" เช่นเดียวกับที่มีระหว่าง "ธรรมชาติ" และ "วัฒนธรรม" เช่น ช้างกับน้ำตกมีอะไรที่เหมือนกัน? ด้วยเหตุนี้ จึงมีข้อโต้แย้งว่า เป็นการดีกว่าสำหรับนักภูมิศาสตร์ (และคนอื่นๆ) ที่จะคิดอย่างสัมพันธ์กัน และใช้คำศัพท์ชุดอื่น - แบบผสม แบบผสม และแบบเครือข่าย ได้รับแจ้งจาก ANT อย่างหนัก บางคนได้เริ่มเขียนและคิดในลักษณะที่นำทางเส้นทางที่แตกต่างจากวิทยาศาสตร์กายภาพที่เข้มงวดหรือการก่อสร้างทางสังคม - ภูมิศาสตร์ที่มากกว่าสังคมและน้อยกว่าธรรมชาติ:

Relational thinkers argue that phenomena do not have properties in themselves but only by virtue of their relationships with other phenomena. These relations are thus internal not external, because the notion of external relations suggests that phenomena are constituted prior to the relationships into which they enter. นักคิดสายสัมพันธ์นิยม (relational thinkers) โต้แย้งว่า ปรากฏการณ์ต่าง ๆ ไม่ได้มีคุณสมบัติในตัวเองมาแต่ต้น แต่จะมีคุณสมบัติได้ก็ด้วย 'ความสัมพันธ์' ที่มีต่อปรากฏการณ์อื่น ๆ เท่านั้น ด้วยเหตุนี้ ความสัมพันธ์เหล่านี้จึงเป็น ความสัมพันธ์ภายใน (internal relations) ไม่ใช่ความสัมพันธ์ภายนอก เพราะแนวคิดเรื่องความสัมพันธ์ภายนอกนั้น ทึกทักเอาว่าปรากฏการณ์ต่างๆ ถูกก่อตัวขึ้นอย่างสมบูรณ์แล้ว ก่อนที่จะเข้ามาสร้างความสัมพันธ์ต่อกัน (Castree 2005: 224)

ภูมิศาสตร์ส่วนใหญ่เริ่มต้นจากการสันนิษฐานว่าสิ่งที่เรียกว่าสังคมหรือสิ่งที่เรียกว่าธรรมชาติ (หรือสิ่งแวดล้อม) ทำให้เกิดสิ่งอื่นเกิดขึ้น ภูมิศาสตร์เชิงสัมพันธ์ที่มากกว่ามนุษย์กำลังพยายามสร้างรูปแบบใหม่ของการที่โลกเชื่อมโยงกับความรู้สึกด้านจริยธรรมแบบใหม่ที่เราอาจเรียกว่าจริยธรรมแห่งการเชื่อมโยง ด้วยการมุ่งเน้นไปที่การเชื่อมโยง แทนที่จะเป็นกลุ่มของสิ่งที่เรียกว่า "สังคม" หรือ "ธรรมชาติ" เราจะสามารถมองเห็นได้นอกเหนือจากความเป็นทวินิยมที่ยั่งยืน

การพิจารณา "ธรรมชาติ" ที่รู้จักกันดีอาจช่วยได้ในการคิดถึงวิธีที่มุมมองเหล่านี้เปลี่ยนวิธีที่เราเข้าใกล้โลก พิจารณาอุทยานแห่งชาติอเมริกัน - เยลโลว์สโตนหรือโยเซมิตี วิธีหนึ่งในการถ่ายภาพทิวทัศน์อันน่าทึ่งเหล่านี้ก็คือการใช้ความสมจริง นักสัจนิยมอาจแย้งว่าสวนสาธารณะแห่งนี้เป็นธรรมชาติที่สวยงามและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ต้องได้รับการปกป้องจากสังคม พวกเขาอาจอธิบายในแง่ทางชีวภาพหรือนิเวศน์วิทยาว่าเป็นระบบนิเวศ ภูมิภาคชีวภาพ หรือพื้นที่รับน้ำ อาจชี้ให้เห็นถึงความหลากหลายทางนิเวศวิทยาของภูมิภาค หรือในทางกลับกัน คุณลักษณะทางธรรมชาติที่เป็นเอกลักษณ์ นักสร้างสังคมมาด้วย “เดี๋ยวก่อน” เธอกล่าว “อุทยานแห่งนี้ดำรงอยู่เพียงเพราะแนวความคิดทางประวัติศาสตร์เกี่ยวกับความเป็นป่า ซึ่งกีดกันอิทธิพลของมนุษย์ (ชนพื้นเมือง) และเพราะมันไร้ค่าทางเศรษฐกิจต่อพลังของระบบทุนนิยม มันเป็นภาพลักษณ์ของมนุษย์เกี่ยวกับธรรมชาติและสังคมตลอดเวลา” ในทางกลับกัน นักภูมิศาสตร์เชิงสัมพันธ์มองว่าอุทยานเป็น "งานเครือข่าย" ที่ประกอบด้วยการเชื่อมโยงมากมายระหว่างส่วนที่ต่างกัน เขายืนยันว่าทุกส่วนเหล่านี้เป็น "ผู้มีบทบาท" ที่มีความสัมพันธ์กัน เช่น ต้นไม้ น้ำตก กฎหมาย เจ้าหน้าที่พิทักษ์ป่า นักท่องเที่ยว ศิลปิน หนังสือนำเที่ยว ฯลฯ การดำรงอยู่และความสามารถของแต่ละส่วนขึ้นอยู่กับการเชื่อมต่อกับส่วนอื่นๆ ทั้งหมด ไม่จำเป็นต้องดึงดูดสิ่งที่ยิ่งใหญ่กว่า เช่น "สังคม" หรือ "ธรรมชาติ" - ผู้แสดงแต่ละคนล้วนเป็นเหตุและผลที่ตามมาของกันและกัน "สิ่งของ" มีผลเช่นเดียวกับที่ผู้คนทำ และมักหลุดพ้นจากเจตนาของ "สังคม"

ข้อโต้แย้งเช่นนี้มักเกิดขึ้นโดยอ้างอิงถึงสิ่งที่ผลิตในห้องปฏิบัติการ ตัวอย่างที่โดดเด่นอย่างหนึ่งคือ Oncomouse (Castree 2005) Oncomouse เป็นหนูดัดแปลงพันธุกรรมที่ใช้ในการทดลองมะเร็ง Oncomouse เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติหรือไม่? แน่นอนว่ามันคือหนูที่มีขนและหาง รวมถึง DNA และทุกสิ่งที่ประกอบเป็นสัตว์และหนูโดยเฉพาะ แต่มันเป็นเมาส์ที่ได้รับการออกแบบอย่างจงใจ ดังนั้นบางทีมันอาจจะเป็นโครงสร้างวัสดุของนักวิทยาศาสตร์ในลักษณะเดียวกับหลอดทดลองหรือเครื่องสแกน MRI คาสทรีบอกเราว่าการคิดเชิงสัมพันธ์จะทำให้เรานึกถึง Oncomouse ในฐานะผลผลิตของกลุ่มตัวกระทำของมนุษย์และอมนุษย์ ซึ่งรวมถึง "อุปกรณ์ห้องปฏิบัติการที่ซับซ้อน เอกสารทางวิทยาศาสตร์ที่มีข้อมูลเกี่ยวกับวิธีการดัดแปลงพันธุกรรมของหนู และกระแสเงินทางอิเล็กทรอนิกส์เพื่อเป็นทุนในการผลิตที่กำลังดำเนินอยู่ของ Oncomouse" (Castree 2005: 231) หลังจาก ANT เราจะเห็นว่า Onomouse เป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายได้อย่างไร โดยแต่ละบทบาทจะถูกกำหนดโดยการรวมกันของคุณสมบัติของตัวเองและตำแหน่งในเครือข่ายที่สัมพันธ์กับ "ตัวแสดง" อื่น ๆ ในเครือข่ายนั้น Oncomouse เช่นเดียวกับอุทยานแห่งชาติ Yosemite นั้นมีความสัมพันธ์กันอย่างทั่วถึง

บางทีข้อความที่มีอิทธิพลมากที่สุดต่อมุมมองเชิงสัมพันธ์เกี่ยวกับธรรมชาติ/วัฒนธรรมก็คือหนังสือของ Sarah Whatmore, Hybrid Geographies (Whatmore 2002) ในหนังสือเล่มนี้ Whatmore พัฒนาแนวคิดเกี่ยวกับธรรมชาติของวัฒนธรรมด้วยวิธีที่ค่อนข้างซับซ้อนผ่านชุดตัวอย่างตั้งแต่ช้างไปจนถึงถั่วเหลือง ในบัญชีของเธอเกี่ยวกับถั่วเหลือง Whatmore ได้วางประวัติศาสตร์อันยาวนานของถั่วเหลืองไว้ในบริบทของความกลัวเรื่องอาหารเมื่อเร็ว ๆ นี้ในสหราชอาณาจักร ความหวาดกลัวด้านอาหารเหล่านี้รวมถึงการระบาดของเชื้ออีโคไล ลิสเทอเรีย และซัลโมเนลลา รวมถึงการตื่นตระหนกที่รุนแรงยิ่งขึ้นเกี่ยวกับโรควัวบ้าและโรคปากและเท้าเปื่อย Whatmore แนะนำความกลัวเหล่านี้ นำเสนอคำถามเกี่ยวกับวัฒนธรรม/ธรรมชาติให้เราทราบ:

What begins as a catalogue of errors by accident - rogue bacteria and proteins whose presence signals a failure in the clinical production and distribution of milk and meat, chickens and eggs, becomes a catalogue of errors by design - the traces of scientific and economic rationalizations of plant and animal bodies as crops and livestock that, in their multifarious incarnations as human foods become incorpo rated into our own. สิ่งที่เริ่มต้นจากการเป็นเพียง 'บัญชีรายชื่อความผิดพลาดทอุบัติเหตุี่บัติเหตุี่ไม่ิเหตุี่ไม่ได้ตุี่ไม่ได้ตั้่ไม่ได้ตั้งใจ' อันได้แก่ เชื้อแบคทีเรียแปลกปลอมและโปรตีนต่างๆ ที่บ่งชี้ถึงความล้มเหลวในกระบวนการผลิตและจัดจำหน่ายนม เนื้อ ไก่ และไข่ในเชิงคลินิก... กลับกลายมาเป็น 'บัญชีรายชื่อความผิดพลาดโดยเจตนา' (errors by design) ซึ่งก็คือร่องรอยของการปรับเปลี่ยนร่างกายของพืชและสัตว์ให้เป็นระบบระเบียบทางวิทยาศาสตร์และเศรษฐศาสตร์ ในฐานะ 'พืชไร่' และ 'ปศุสัตว์' ซึ่งในท้ายที่สุด ร่างกายเหล่านั้นในรูปลักษณ์ที่หลากหลายของอาหารมนุษย์ ก็จะถูกผนวกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของร่างกายเราเอง (Whatmore 2002: 121)

เป็นการยากที่จะแยกสังคมและธรรมชาติในเหตุการณ์เหล่านี้ หรือจะบอกว่าสิ่งหนึ่งคือสาเหตุของอีกสิ่งหนึ่ง ถั่วเหลืองดัดแปลงพันธุกรรม (GM) เริ่มเข้ามาในสหราชอาณาจักรในบริบทของความกลัวด้านอาหาร แม้ว่า "ผู้เชี่ยวชาญ" หลายคนยืนกรานเรื่องความปลอดภัยของอาหารเหล่านี้และอาหารดัดแปลงพันธุกรรมอื่นๆ แต่ผู้คนกลับไม่เชื่อถืออาหารเหล่านั้นอีกต่อไป

ยิ่งไปกว่านั้น ยังอธิบายว่าถั่วเหลืองเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมของมนุษย์มานานกว่า 3,000 ปีได้อย่างไร ซึ่งมีคุณค่าในฐานะแหล่งโปรตีนที่มีคุณค่าทางโภชนาการซึ่งยังช่วยตรึงไนโตรเจนในดินอีกด้วย ก่อนการถือกำเนิดของวิศวกรรมในระดับจุลภาคของพันธุศาสตร์ เกษตรกรและคนอื่นๆ ได้ทำการเพาะพันธุ์ถั่วเหลืองสำหรับแหล่งที่อยู่อาศัยที่แตกต่างกันตลอดช่วงเวลานั้น (ดูรูปที่ 12.2):

The dense fabric of socio-material relations between plants and farmers, soils and bacteria accumulated in Asia has engendered thousands of genetically ... variable land races of soybean with different environmental and disease tolerances ... associated with their particular ecological nexus.โครงข่ายอันซับซ้อนของความสัมพันธ์ทาง 'สังคม-วัตถุ' (socio-material relations) ระหว่างพืชกับเกษตรกร ดินกับแบคทีเรีย ที่สั่งสมมาอย่างยาวนานในเอเชีย ได้ก่อให้เกิดถั่วเหลืองสายพันธุ์พื้นเมือง (land races) ที่มีความผันแปรทางพันธุกรรมนับพันสายพันธุ์ ซึ่งมีความสามารถในการทนทานต่อสภาพแวดล้อมและโรคแตกต่างกันไป ... ตามความเชื่อมโยงเฉพาะตัวของระบบนิเวศ (ecological nexus) ในแต่ละพื้นที่ (Whatmore 2002: 126)

ประวัติความเป็นมาของการเพาะพันธุ์และการนำถั่วเหลืองเข้าสู่เครือข่ายทางสังคมและความรู้เชิงปฏิบัติของเกษตรกรชาวนาจีน ส่งผลให้เกิดสายพันธุ์ย่อย Glycine Max ซึ่งเป็นพื้นฐานสำหรับถั่วเหลืองที่เพาะปลูกสมัยใหม่

นอกเหนือจากกระบวนการผสมพันธุ์ที่มีมานานหลายศตวรรษแล้ว ถั่วเหลืองยังเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่ายการค้า วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรมการทำอาหารอีกด้วย ในปี 1880 ถั่วเหลืองได้รับการพิสูจน์แล้วว่ามีคุณค่าทางโภชนาการในห้องทดลองในประเทศฝรั่งเศส ภายในปี 1930 เทคนิคการทำอาหารจีนถูกส่งออกจากประเทศจีน และมหาวิทยาลัยต่างๆ ในสหรัฐอเมริกากำลังทำการทดลองเพื่อระบุพันธุ์ที่น่าจะประสบความสำเร็จมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา ในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 ธุรกิจการเกษตรของสหรัฐอเมริกายุ่งอยู่กับการผลิตข้าวโพดลูกผสม F1 เพื่อระดับการผลิตที่เหมาะสมที่สุดในสภาพแวดล้อมเฉพาะ ลูกผสม F1 ปิดอยู่ ฤดูใบไม้ผลิของสองสายพันธุ์ที่แตกต่างกันทางพันธุกรรมที่ได้รับการผสมข้ามพันธุ์ ลูกผสม F1 มีข้อได้เปรียบในด้านการเกษตรตรงที่เป็นเนื้อเดียวกันและคาดเดาได้ ทำให้เหมาะสำหรับการเก็บเกี่ยวในรูปแบบที่ใช้เครื่องจักร เป็นต้น ในทางกลับกัน พวกเขาไม่ได้ผลิตเมล็ดพันธุ์ที่เป็นประโยชน์สำหรับการปลูกทดแทน และมีราคาค่อนข้างแพงในการซื้อ เป็นผลดีต่อธุรกิจการเกษตรเพราะเกษตรกรต้องซื้อเมล็ดพันธุ์ทุกปี ถั่วเหลืองพิสูจน์แล้วว่าผสมพันธุ์ได้ยากกว่าข้าวโพด พวกมันเป็นวัตถุที่ไม่แยแส

ภาพที่ 12.2 ถั่วเหลือง

Source: Photo by Annie Mole, CC-BY-2.0. http://commons.wikimedia.org/wiki/

ในคริสต์ทศวรรษ 1970 มีการเปลี่ยนแปลงจากการแทรกแซงทางเพศ (การควบคุมการผสมพันธุ์) ไปสู่การปรับเปลี่ยนเซลล์ และสิ่งที่เรียกว่าการดัดแปลงทางพันธุกรรม พระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืชของสหรัฐอเมริกา ปี 1970 ทำให้สามารถจดสิทธิบัตรพันธุ์พืชได้เป็นครั้งแรก เรามักจะคิดว่าสิทธิบัตรเป็นการอ้างสิทธิ์ในความเป็นเจ้าของสิ่งประดิษฐ์ (ชิปซิลิคอน รถเกี่ยวข้าว ฯลฯ) และไม่ใช่สิ่งมีชีวิต พระราชบัญญัตินี้รบกวนวัฒนธรรมและธรรมชาติ มันเป็นหนึ่งในนักแสดงในเครือข่ายที่ซับซ้อนมากขึ้นนี้ ช่วยนำไปสู่การพัฒนาถั่วเหลืองมากขึ้นเมื่อเทคโนโลยีก้าวหน้า และในที่สุดก็ทำให้พืชผลถั่วเหลืองเพิ่มขึ้นอย่างมากและการใช้ถั่วเหลืองในผลิตภัณฑ์อาหารแปรรูปมากมาย

เนื่องจากถั่วเหลืองที่ใช้ในการเกษตรมีความสม่ำเสมอมากขึ้นและมีพันธุกรรมเสื่อมโทรมลงเรื่อยๆ ถั่วเหลืองจึงมีความเสี่ยงต่อโรคมากขึ้น วัชพืชยังกลายเป็นประเด็นที่เป็นภัยคุกคามต่อการเพาะปลูกถั่วเหลืองเชิงเดี่ยวมากขึ้น สิ่งนี้ทำให้แนวคิดเรื่องถั่วเหลืองที่ได้รับการดัดแปลงพันธุกรรมให้ทนทานต่อสารกำจัดวัชพืชมีความน่าสนใจ เกษตรกรสามารถฉีดพ่นพืชผลด้วยยากำจัดวัชพืชและกำจัดวัชพืชได้ แต่ไม่ใช่พืชผล บริษัท มอนซานโต คอร์ปอเรชั่น ผลิตถั่วเหลือง "Roundup Ready" ซึ่งสามารถฉีดพ่นด้วยสารกำจัดวัชพืช "Roundup" ได้ ถั่วเหลืองหลากหลายพันธุ์นี้ซึ่งผลิตด้วยความช่วยเหลือของ DNA ของยาสูบ ไม่ได้ผลิตเพื่อเพิ่มผลผลิต แต่เพื่อให้การใช้ "Roundup" เป็นเรื่องง่ายและไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ จึงเพิ่มผลกำไรของ Monsantos และทำให้เกษตรกรต้องพึ่งพา Monsanto "ในการจุติเป็นชาติของ Roundup Ready ถั่วเหลืองเป็นตัวแทนลูกผสมของวิทยาศาสตร์องค์กร ซึ่งความยุ่งเหยิงของแนวทางปฏิบัติทางเทคนิคและธุรกิจถูกรวมไว้ในเมล็ดพันธุ์" (Whatmore 2002: 132)

เมื่อพืชดัดแปลงพันธุกรรม รวมทั้งถั่วเหลือง ได้รับการแนะนำในสหราชอาณาจักร พวกเขาต้องเผชิญกับการต่อต้านอย่างดื้อรั้นจากผู้บริโภคที่ไม่เชื่อคำรับรองจากผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยของอาหารอีกต่อไป ความหวาดกลัวเรื่องอาหารที่เกิดขึ้นเมื่อเร็ว ๆ นี้ทำให้ความไว้วางใจหายไป ถั่วเหลืองและอาหารดัดแปลงพันธุกรรมอื่นๆ ได้รับการติดป้ายว่า "อาหารแฟรงเกนสไตน์" โดยนักเคลื่อนไหว - ผลิตสิ่งที่เรียกว่า "รูปแบบที่ต่อต้านวินัยของถั่วเหลือง" (Whatmore 2002: 141) ซึ่งถั่วเหลืองถูกลงทะเบียนในเครือข่ายประเภทอื่น

เรื่องราวของถั่วเหลืองของ Whatmore เป็นตัวอย่างถึงวิธีที่ธรรมชาติของวัฒนธรรมโดยเฉพาะถูกสร้างขึ้นผ่านการกระทำ สิ่งของ และความสัมพันธ์ที่หลากหลาย ถั่วเหลืองยึดครองเกษตรกร นักเคลื่อนไหว กรอบกฎหมาย มอนซานโต นักวิทยาศาสตร์ ผู้บริโภค และอื่นๆ และ:

... emerges as a lively presence that agglomerates very diverse acts and complicates the distribution of powers and knowledges in the precarious business of growing and eating.... Journeying in multifarious guises, the soybean fleshes out the interval between these distant but simultaneous moments, tracing rents and folds, currents and frictions in the topological performance of producing and consuming global and local, 'humans' and 'things. ...[ถั่วเหลือง] ปรากฏตัวขึ้นในฐานะ 'ภาวะที่มีชีวิตชีวา' (lively presence) ซึ่งรวบรวมเอาการกระทำอันหลากหลายเข้าไว้ด้วยกัน และทำให้การกระจายตัวของอำนาจและความรู้ใน 'ภารกิจอันเปราะบาง' (precarious business) ของการเพาะปลูกและการบริโภคนั้นซับซ้อนยิ่งขึ้น... ในการเดินทางผ่านรูปลักษณ์ที่แปรเปลี่ยนไปนับไม่ถ้วน ถั่วเหลืองได้เติมเต็มเนื้อหนังให้กับช่วงว่างระหว่างห้วงเวลาที่ห่างไกลแต่เกิดขึ้นพร้อม ๆ กันเหล่านี้ โดยทิ้งร่องรอยของ 'รอยแยกและรอยพับ' (rents and folds) ตลอดจน 'กระแสธารและความเสียดทาน' (currents and frictions) ในการแสดงออกเชิงปริภูมิ (topological performance) ของการผลิตและการบริโภค ทั้งในระดับโลกและระดับท้องถิ่น ระหว่าง 'มนุษย์' และ 'สรรพสิ่ง' (Whatmore 2002: 142)

ยิ่งไปกว่านั้น แนวคิดเกี่ยวกับภูมิศาสตร์ลูกผสมยังขอให้เราคิดอีกครั้งเกี่ยวกับธรรมชาติของการตัดเฉือน ในขณะที่นักภูมิศาสตร์ยุคแรกมองบทบาทของวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติโดยฝ่ายหนึ่งมักจะกำหนดอีกฝ่ายหนึ่งเสมอ แต่นักภูมิศาสตร์หัวรุนแรงในเวลาต่อมาก็ยืนกรานที่การผลิตทางสังคมของธรรมชาติที่สอง ตอนนี้ Whatmore และคนอื่นๆ กำลังถามว่าเราจะขีดเส้นแบ่งระหว่างวัฒนธรรมกับธรรมชาติได้ที่ไหน ธรรมชาติสิ้นสุดและวัฒนธรรม (หรือสังคม) เริ่มต้นที่ไหนสำหรับถั่วเหลือง? เรื่องราวที่ซับซ้อนนี้ชี้ให้เห็นว่าเราต้องการวิธีคิดใหม่นอกเหนือจากสิ่งที่แยกออกจากกันสองชุดที่มีป้ายกำกับว่าธรรมชาติและวัฒนธรรม แนวทางเชิงสัมพันธ์แบบผสมผสานช่วยให้เราติดตามความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุที่หลากหลายในโลกที่ทำหน้าที่รวบรวมทั้งหมดที่ไม่สามารถลดทอนให้เป็นส่วนประกอบของพวกมันได้ และไม่สามารถเป็นเพียงวัฒนธรรมหรือธรรมชาติเท่านั้น

งานของ Whatmore ได้รับการขยายออกไปพร้อมกับเพื่อนร่วมงาน ไปสู่โลกแห่งการจัดการความเสี่ยงน้ำท่วมที่ซับซ้อน "มากกว่ามนุษย์" ในงานนี้ Whatmore รับสมัครทั้งความเชี่ยวชาญเฉพาะทางทางวิทยาศาสตร์ในวงกว้างตลอดจนความเชี่ยวชาญในท้องถิ่นของผู้อยู่อาศัยในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม เพื่อเปิดวิธีคิดใหม่เกี่ยวกับความเสี่ยงจากน้ำท่วมและการจัดการที่รวบรวมผู้กระทำการทั้งที่เป็นมนุษย์และนอกเหนือจากมนุษย์ (Lane et al., 2011)

บทส่งท้าย

ในบทนี้ได้สำรวจหลายวิธีที่นักภูมิศาสตร์ร่วมสมัยพยายามรวบรวมแง่มุมของมนุษย์และอมนุษย์ของโลกมารวมกันในภูมิศาสตร์ที่ข้ามเส้นแบ่งระหว่างสิ่งที่เราเรียกว่าภูมิศาสตร์มนุษย์และภูมิศาสตร์กายภาพ ความพยายามเหล่านี้ในการล่มสลายทวินิยมวัฒนธรรมธรรมชาติและแทนที่ด้วยภววิทยาแบบแบนของการเชื่อมต่อและเครือข่ายไม่ได้เกิดขึ้นโดยปราศจากการวิพากษ์วิจารณ์ คำวิพากษ์วิจารณ์ประการหนึ่งก็คือ การกระจายสิทธิ์เสรีไปไกลกว่าโลกมนุษย์ เราก็จะกระจายการตำหนิด้วยเช่นกัน เมื่อถามคำถามเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือการสูญพันธุ์ของสายพันธุ์ หรือมลพิษจากพลาสติก การชี้ให้เห็นว่ามนุษย์กับสิ่งของเชื่อมโยงและสัมพันธ์กันอย่างไรช่วยชี้ให้เห็นได้อย่างไร สิ่งนี้ช่วยให้เราหลุดพ้นจากปัญหาที่เราก่อขึ้นได้อย่างไร? (Butcher, 2022). อย่างไรก็ตาม นักภูมิศาสตร์มนุษย์จำนวนมากและนักภูมิศาสตร์กายภาพจำนวนมากขึ้นกำลังทำงานเพื่อปิดช่องว่างที่เปิดกว้างขึ้น เนื่องจากภูมิศาสตร์มนุษย์ยอมรับแนวทางทางทฤษฎีที่หลากหลายซึ่งวิพากษ์วิจารณ์แนวคิดเชิงบวกที่มีอยู่ในวิทยาศาสตร์เชิงพื้นที่เป็นส่วนใหญ่ ซึ่งเป็นแนวทางที่ถือว่ากระบวนการของมนุษย์และทางกายภาพมีความคล้ายคลึงกันไม่มากก็น้อย เราได้เห็นแล้วว่านักภูมิศาสตร์มนุษย์และนักภูมิศาสตร์กายภาพพยายามมีส่วนร่วมกันอย่างไร และภูมิศาสตร์ของสัตว์พยายามรวมโลกของสัตว์ต่างๆ (ส่วนหนึ่งของขอบเขตชีวภูมิศาสตร์) ไว้ในวงโคจรของมันอย่างไร ในช่วงครึ่งหลังของบท เราได้สำรวจว่า ANT และภูมิศาสตร์ลูกผสมให้แนวทางทางทฤษฎีกับโลกที่การแบ่งแยกระหว่างมนุษย์กับอมนุษย์ หรือผู้มีความรู้สึกและไร้ความรู้สึก หมดความหมายได้อย่างไร เช่นเดียวกับวิทยาศาสตร์เชิงพื้นที่ มนุษย์และอมนุษย์ถูกมองว่าเท่าเทียมกันในวงกว้าง และคุณลักษณะของมนุษย์ในด้านเหตุผล จินตนาการ และอัตวิสัยจะถูกลบออกจากฐานที่สร้างโดยนักมานุษยวิทยาและคนอื่นๆ ในหลาย ๆ ด้าน ไม่ใช่เรื่องง่ายอีกต่อไปที่จะบอกว่าผู้ปฏิบัติงานด้าน ANT หรือภูมิศาสตร์ลูกผสมนั้นเป็น "มนุษย์" หรือ "ทางกายภาพ" การแบ่งแยกดังกล่าวไม่สมเหตุสมผลนักในโลกเช่นนี้ บางทีเรากำลังกลับไปสู่โลกที่ฮุมโบลดต์หรือริตเตอร์จะยอมรับ ซึ่งธรรมชาติและวัฒนธรรมเป็นส่วนหนึ่งของเวทีทางปัญญาเดียวกัน อย่างไรก็ตาม ยังคงเป็นกรณีที่ผู้ปฏิบัติงาน ANT ส่วนใหญ่เป็นนักภูมิศาสตร์ที่รู้จักกันอย่างเป็นทางการว่านักภูมิศาสตร์มนุษย์ ดังที่เราจะได้เห็นในบทต่อไป นักภูมิศาสตร์เชิงกายภาพจะเข้าร่วมกับพวกเขามากขึ้นเรื่อยๆ การมีส่วนร่วมทางทฤษฎีเช่นที่อภิปรายในบทนี้จะเปิดโอกาสให้เกิด "นอกเหนือจากมนุษย์" และภูมิศาสตร์ที่เป็นอะไรที่ "มากกว่าทางกายภาพ" ซึ่งเราอาจมีมากกว่ากีฬา สภาพอากาศ และครอบครัว ที่จะพูดกล่าวกันในทางเดิน สิ่งเหล่านี้เป็นสัญญาณที่ให้กำลังใจ